نشريه ارمغان ملي

گرد آورنده: نی

هر  چند در تاریخ تولد و وفات شیخ فرید الدین عطار اختلاف نظر وجود دارد چنانچه دهخدا و معین آنرا (504) قمری و اطلاعات عمومی بین سالهای (512-537) میدانند اما طبق آخرین تحقیقات  تاریخ تولد این عارف صاحبدل (6) شعبان (513) قمری قید گردیده که در گرامیداشت از یاد آن عارف توجه خوانندگان را به گوشۀ از سیر و سلوک زندگی آن مرد خدا جلب میکنیم:

شیخ فریدالدین ابوحامد محمد بن ابوبکر ابراهیم بن اسحاق عطار نیشاپوری شاعر و عارف مشهور قرن ششم و آغاز قرن هفتم میباشد که محل تولد وی را شهر شاد باخ نیشاپور میدانند.

ملقب شدن وی به عطار به دلیل اشتغال به شغل دارو فروشی و عطاری بوده است. گفته میشود وی در ضمن دارو فروشی به طبابت نیز اشتغال داشت. طبق برخی روایات (روزی عطار در دوکان خود مشغول معامله بود که درویشی به آنجا رسید و چند بار با گفتن جملۀ چیزی برای خدا بدهید از عطار کمک خواست ولی او به درویش چیزی نداد. درویش به او گفت: ای خواجه تو چگونه میخواهی از دنیا بروی؟ عطار گفت: همانگونه که تو از دنیا میروی. درویش گفت: تو مانند من میتوانی بمیری؟ عطار گفت: بلی. درویش کاسه چوبی خود را زیر سر نهاده، با گفتن کلمه الله از دنیا برفت.)مشاهده این صحنه  شوری در مزاج و انقلابی در روان عطار پدید آورده ترک معاملات دنیا نموده در هفت شهرعشق سرگردان شد از وی چنین نقل شده که در این    

هفت شهر نخستین منزل جستجو و طلب، دوم مقام عشق، سوم معرفت، چهارم استغنا، پنجم توجه، ششم حیرت و هفتم مقام فنا است که در این مرحله تمام شهرت و خود پرستی های آدمی از وی زایل شده به حق واصل و به فنا میرسد.

مرحلۀ که مولانا جلال الدین محمد اندر باب آن میگوید:

هیچکس را تا نگردد او فنا

نیست ره در بارگاه کبریا

عطار را مرید مجدالدین بغدادی و رکن الدین اسحاق و قطب حیدر دانسته اند. عطار بخشی از عمر خود را به رسم سالکان طریقت در سفر گذراند و از مکه تا ماورالنهر بسیاری از مشایخ را زیارت نمود. تعداد کتاب های وی را (114) میدانند که مشهور ترین آنها منطق الطیر است. سایر آثار این شاعر و عارف بزرگ عبارتند از اسرار نامه، الهی نامه، مصیبت نامه، جواهر الذات، وصیت نامه، بلبل نامه، حیدر نامه، اشتر نامه، مختار نامه، شاهنامه، خسرو نامه، مظهر العجایب، هیلاج نامه، لسان الغیب، مفتاح الفتوح و غیره. سخن عطار اندر باب جلال الدین محمد که گفته بود «زود باشد که این پسر بر خرمن شیفته گان عالم آتش زند» خیلی مشهور است و آن صحنۀ که عطار از مشاهده کاروان سلطان العلما گفت: در عجبم که هرکجا نهر به دنبال دریا میرود اما این بار دریا چگونه به دنبال نهر روان است. در حلقات صوفیان خیلی گیرایی و پذیرایی دارد. مولانا نیز تا آن حد به عطار ارادت داشت که میگفت:

من آن مولای رومی ام که از نطقم شکر ریزد

ولیکن در سخن گفتن غلام شیخ عطارم

عطار در حمله مغول به شهادت رسید و مزارش در نزدیکی شهر نیشاپور قرار دارد.