نشريه ارمغان ملي

گردآورنده: نی

(27) سنبله سالروان مصادف است به سالروز درگذشت استاد محمد حسین شهر یار شاعر بزرگ زبان فارسی. استاد شهریار در سال (1283) یا به روایتی (1285) خورشیدی در تبریز متولد شده و در (27) سنبله (1367) خورشیدی دار فانی را وداع گفت که در گرامیداشت از سالروز درگذشت آن فرزانه مرد قلمرو شعر و ادب توجه خوانندگان را به شرح گوشۀ از زندگی و فعالیت های ایشان جلب میکنیم:

استاد محمد حسین شهریار یکی از پر آوازه ترین شعرای کهن سرای زبان فارسی میباشد که در خانواده دانش پرور و علم دوست دیده به جهان گشوده، تعلیمات ابتدایی را در شهر تبریز گذرانده و برای کسب معلومات بیشتر به دارالفنون تهران شامل شد، در دوره تحصیل به شعر و شاعری علاقه مند گردید و مورد توجه محافل ادبی وقت قرار گرفت. در (23) ساله گی اولین مجموعه شعری خود را به چاﭖ رساند که اشعار نغز و آبداری چون بوی پیراهن، سوز و ساز و مسافرت شاعرانه در آن از جذابیت بیشتر برخوردار اند.

هنگامیکه شهریار مصروف تحصیل در فاکولته طب بود، ملک الشعرا استاد محمد تقی بهار موصوف را جوانی پر جوش و خروش توصیف نموده آینده تابناک برایش پیشبینی کرد. شهریار که در ابتدا بهجت تبریزی تخلص مینمود بعد از فعالیت های شعری به شهریار مشهور شد. شهریار جوان را در آخرین سال تحصیل کمند گیسوان دختری آشوبگر به دام انداخت که با شکست در آن عشق درس و دانشگاه را رها نموده مسیر زندگی اش به کلی عوض شد .

مدتی به کار در ادارات پرداخت، سال های ناکامی در عشق اشعار به یاد ماندنی چون ماه سفر کرده، غروب نیشاپور، ناله نومیدی، شکرین پسته خاموش و توشه سفر را سرود. در همین سالها اشعاری خطاب به بزرگانی چون هوشنگ ابتهاج و نیما نیز از طبعش تراوش کرد. شعر شهریار پر محتوا و ارزنده است، در اشعارش چنان حق مطلب را اداء میکند که خواننده نه تنها شعر میخواند بلکه صحنه هایی از زندگی، طبیعت، عشق، مراد، نا مرادی، خوبی، لطف، صفا، وفا و جفا را می بیند.

در دیوان شهریار انواع مختلف شعر در زیبا ترین شکل ممکن یافت میشود. غزل، قطعه، رباعی، قصیده، مثنوی، اشعار فارسی-ترکی(که از آن جمله حیدر بابای ایشان واقعاً اعجاز است و از شهکارهای شعر معاصر به شمار میرود) همه و همه در اوج استادی سروده شده اند. شهریار رفته رفته در اثر نا ملایمات روز گار به مردی دل شکسته، از شهرت بیگانه و از آوازه گریزان مبدل شد که این حالت معنوی آن عشق دنیوی را از او گرفت و شوری دگر در جانش ایجاد کرد، شامل حلقه عرفای زمانش شد و در مجامع آنان از احترام خاص برخوردار گردید، اما حتی در این وادی نیز بی اعتنا ماند و طالب مقامات ظاهری عرفان نشد. استاد شهریار به مولانا، سنایی، فردوسی، نظامی، سعدی و حافظ علاقه فراوان داشت و در اشعارش غالباً تأثیر کلام این بزرگان مشهود است اما به حافظ به گونه مرشد نگاه میکرد.

شهریار در حالیکه شعر نو نمی سرود اما آنرا رد هم نمیکرد. در موسیقی چیره دست بود و به هنر خوشنویسی دسترسی داشت. ناشناس یکی از اشعار استاد شهریار را در آهنگی سوزنده اجرا نموده که مطلع آن اینست:

آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا

بی وفا حالا که من افتاده ام از پا چرا

زایران بارگاه شاه ولایتمآب در بلخ بامی وقتی به دروازه زیارت آن شاه مردان داخل میشوند در دم دروازه ورودی این شعر استاد شهریار چشمان شان را روشن و قلب های شان را نورانی و روحانی میسازد:

علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را

که به ما سوا فگندی همه سایه هما را

دل اگر خدا شناسی همه در رخ علی بین

به علی شناختم من به خدا قسم خدا را

به خدا که در دو عالم اثر از فنا نماند

چو علی گرفته باشد سر چشمه بقا را

مگر ای سحاب رحمت تو بباری ارنه دوزخ

به شرار قهر سوزد همه جان ما سوا را

برو ای گدای مسکین در خانه علی زن

که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را

به جز از علی کی گوید به پسر که قاتل من

چو اسیر تست اکنون به اسیر کن مدارا

به جز از علی کی آرد پسری ابولعجائب

که علم کند به عالم شهدای کربلا را

ز نوای مرغ یاحق بشنو که در دل شب

غم دل بدوست گفتن چه خوش است شهریار ا

زایران مزار مولا علی وقتی با وضویی از اشک به مرقد آن شیر خدا میروند تا در مسجد روضه مبارک سر به بارگاه خدا مانده سبحان رب الاعلی بگویند، چشمان شان را این سرود استاد شهریار گهربار ساخته و کهربای ضمیر شانرا در رفتن به رکوع به بارگاه ذات اقدس الهی جاذبه ملکوتی میبخشد.  استاد شهریار وقتی بدرود حیات گفت در مقبره اشعرای تبریز به خاکش سپردند.

 روحش شاد و فردوس برین جایش باد!