شماره 54/پنجشنبه 30 میزان 1388/22 اکتوبر 2009

وزارت فرهنگ آلمان روز ۱۲ اکتبر را روز بزرگداشت حافظ نامیده است. هرسال در این روز در شهر وایمار در کنار “بنای یادبود حافظ و گوته” مراسمی برگزار میشود.

وایمار در شرق آلمان، شهر ادب کلاسیک آلمان و زیستگاه یوهان ولفگانگ فون گوته، بزرگترین شاعر زبان آلمانی است. گوته به… خواجه حافظ شیرازی ارادتی فراوان داشت، و در اثر معروف خود “دیوان غربی – شرقی” یاد این شاعر را بزرگ داشته است. گوته در وصف حافظ میگوید:

ای حافظ، سخن تو همچون ابدیت بزرگ است، زیرا آن را آغاز و انجامی نیست…

اگر روز ی دنیا به سر آید،ای حافظ آسمانی،آرزو دارم که تنها با تو باشم و در کنار تو باشم.همراه تو باده نوشم و چون تو عشق ورزم،زیرا این افتخار زندگی من و مایه حیات من است حافظ در سال 1325 میلادی در شیراز وگوته در سال 1749 در فرانکفورت آلمان در فاصله تقریبا 420 سال از هم متولد شدند.

انتشار ترجمه ديوان حافظ در سال هزار و هشتصد و دوازده ميلادي به زبان آلماني و مطالعه آن توسط گوته، بزرگترين شاعر آلماني، سلسلهاي از تفكرات و احساسات نهفته اين انديشمند برجسته را آنچنان برانگيخت كه در سن هفتاد و پنج سالگي سالگي تصميم به يادگيري زبان و خط فارسي گرفت. در عکس می توانید تمرینات یادگیری زبان فارسی گوته را در این صفحه ببینید. ديوان حافظ را نخستين بار «يوزف فون هامر- پورگشتال»، دانشمند و محقق و مترجم مشهور اتريشی، به طور کامل به زبان آلمانی ترجمه کرد و در دو مجلد به سالهای ۱۸۱۲ و ۱۸۱۳ منتشر کرد.

آشنايي گوته با حافظ در سال 1814م ، يعني در 63 سالگي او از طريق ترجمه خاور شناس اتريشي «فون هامرپور گشتال» صورت گرفت. گوته از حافظ به عنوان استاد معنوي خويش نام ميبرد و با الهام از او «ديوان غربي – شرقي» خويش را مينگارد.

اشعار موجود در حافظ نامه يعني بخش دوم از دوازده بخش منظوم ديوان شرقي – غربي نشان دهنده آن است که گوته چه سان شيفته حافظ بود و چه اندازه براي اين شاعر بزرگ ارج و اعتبار قائل مي شد. در شعري با عنوان « بيکرانه» از همين بخش چنين مي خوانيم:

تو بزرگي؛ چه ، تو را نقطه پاياني نيست / بي سرآغازي نيز ، قرعه فال به نام تو زدند. / شعر تو دوارست ، همچنان ستاره سيارست،/ طلع و مقطع آن يکسانست / و آنچه در فاصله اين دو همي هست عيان / عين آنست که در اول و در پايانست.Ÿ

گوته، نبوغ برین ادب آلمانی، «دیوان غربی – شرقی» خود را تحت تاثیر «دیوان حافظ» سرود، و فصل دوم آن را با نام «حافظنامه» به اشعاری در مدح حافظ اختصاص داد که از جملۀ آنها میتوان به دو شعر زیر اشاره کرد:

حافظا، در غزلهایت میشنوم که شاعران را بزرگ داشته ای. بنگر که اینک پاسخی فراخورت میدهم: بزرگ اویی است که این سپاس به بزرگداشتِ اوست.

خود را با تو برابر گرفتن، حافظا راستی که دیوانگی است! کشتیپُر شتاب و خروشان به پهنۀ پُر موج دریا در می آید، و مغرور و دلیر به دلِ خیزاب ها میزند. آن و دمی است که اقیانوس درهم اش بشکند. ولی این تخته بند پوده همچنان به پیش میراند.

در غزلهای سبکخیز و تندآهنگِ تو خنکای سیال دریا است، و فورانِ کوه وار آتش نیز. و گدازه ها مرا در خود غرق میکنند. با این همه خیالی نیز درونم را می آکند و شجاعتم میبخشد. مگر نه آنکه من نیز در سرزمینِ خورشید زیسته و عشق ورزیده ام!

شماره 52 دوشنبه 6 میزان 1386 /28 سپتامبر 2009

اورزلا ناله، بانوی 84 ساله 25 سال پيش از امروز براي احياي تعليم وتربيت اطفال و نوجوانان افغانستان کارش را آغاز کرد. او اکنون به گرفتن نشان عالي خدمت ازدولت آلمان مفتخرشده است.
خانم اورزلا ناله، برعلاوه مدال خدمت دولت آلمان ، مدالها وجوايز ديگري را نيز به دست آورده است هورتس کوهلر ، رئيس جمهور آلمان فدرال مکاتب او را”سرزمين افکار وانديشه” خوانده است. اورزلا ناله در روزگارجنگ ومکتب سوزي با ايجاد ” انجمن حمايت ازمکاتب در افغانستان ” حامي بزرگ تعليم وتربيت نوباوگان افغانستان بوده است .
ناديه فضل خبرنگار راديودويچه وله با خانم ناله که درتربیت هزاران پسر ودخترافغان نقش حياتي داشته است ، گفت وشنودي انجام داده که آن را  تقدیم خوانندگان میکنیم:

دويچه وله: خانم ناله با سلام به شما وامتنان ازاينکه فرصت داديد لحظاتي با هم باشيم.شما به روز جمعه وشنبه بيست وپنجمين سالروز اتحاديه اي راکه شما بنيان گزار آن هستيد تجليل نموديد  ،بهرصورت در طول اين 25 سال حتمأ برداشت هايي از مردم وجوانان افغانستان داشته ايد.اگرممکن باشد يکي دو تا از برداشت هايتان را درآغاز بگوييد.
اورزلا ناله: مهمترين برداشت من اينست که در افغانستان مهمتر از تعليم وتربيت هيچ کاري نيست. زيرا وقتيکه به جوانانيکه نزدما  با علاقمندي ودلچسپي به مکتب ميروند فکرمي کنم ،به آنهاييکه مکتب عالي را با ما تمام کردند واکنون به دانشگاه ميرودند فکر ميکنم،اين احساس بمن دست ميدهد که ما در اين مقطع  چيزي را بنام دموکراسي در افغانستان ميسازيم.
جوانانيکه خواندن نوشتن را ياد ميگيرند وميتوانند حساب کنند ، بنويسند و مستقلانه فکر مي کنند، ميتوانند براي يک نسل ديگر زير بناي جامعه باشند.
ما در ادامه کارهاي ما ودر حال حاضر 35 هزار شاگرد داريم که يک بر سه حصه آن دختران اند و اين نتيجه ادامه 25 سال کار است که در حقيقت از 26 سال پيش آغاز کرده ايم. يعني اينکه من در ماه مارچ سال 1983 در يکي از اردوگاه هاي پناهنده گان در پشاور رفته بودم واز همان هنگام به کار آغاز کردم وتا اکنون هزاران طفل از جانب ما آموزش ديده اند ويک رشته را آموخته اند.
برداشت ديگر من اين است که  روز تا روز اين احساس در من بيشتر ميشود که من جزئي از مردم افغانستان هستم ، زيرا در هرديدارم با عالمي از محبت وشادماني با من برخورد ميشود ومرا پذيرايي ميکنند. مردم بمن “مادر” ميگويند واطفال آنان مرا “مادر بزرگ” خطاب ميکنند.
خود من هم خانواده بزرگي دارم ومادر پنج فرزندهستم وسيزده نواسه و دو کواسه دارم ولي خانواده بزرگ افغاني من همچنان جزء از خانواده ي من هستند.
دويچه وله: خانم ناله،  شما اکنون 84 سال داريد و26 سال عمر تان را در کمک به اطفال وجوانان افغانستان گذشتانده ايد چه چيزي سبب شد که شما چنين کاري نماييد؟
اورزلا ناله: وقتي آدم يکبار آغاز کند ديگر نميتواند چنين کاري را رها نمايد. من آنزمان به عنوان يک سياح يا جهانگرد به پاکستان رفته بودم ودختر ما شرق شناس است وهمچنان با يک افغان ازدواج کرده است، يعني ما در خانواده هم افغان داريم.
دخترم آنزمان مرا به پاکستان دعوت نمود تا بدانم که چرا به شرق شناسي رو آورده است.
ازآنجايي که او دخترم بود با عشقش نسبت به افغانستان؛ ما هم به نزديک مرز هاي افغانستان رفتيم. در آنجا با يک مکتب دخترانه آشنا شدم که خيلي مشکل داشتند. دو معلم جواني بودند که مکتبي بنيان گذاري کرده بودند وشاگرداني ازاردوگاه پناهندگان در کچه گلي در پشاور به آنجا براي درس خواندن مي آمدند.آنها خيلي مشکل داشتند وپول نداشتند.ديدن اين وضعيت خيلي بر من تأثير گذاشت.من در آ ن هنگام خودم نيز معلم بودم وشاگردان اين مکتب آنچنان بمن تأثير گذاشتند که من از همان مکتب سه بار ديدن نمودم. من از اتحاديه امداد بشري امريکايي کمک خواستم. سال 1983 بود ، وقتيکه سيلابي از مهاجرين به پاکستان سرازير ميشدند.اين اتحاديه بمن گفت که ما هم پولي نداريم وپول ما براي خيمه ها وکمک هاي اوليه در نظر گرفته شده است. ما ميتوانيم ادويه به اينها بياوريم ولي پولي براي تعليم وتربيت نداريم. اين بود شمه يی از اينکه چگونه داخل اين ماجرا شدم.من به عنوان جهانگرد به پاکستان رفتم وبا يک مکتب دختران در چنگک خود به خانه برگشتم.
دويچه وله: خانم ناله، چه تفاوت هايي ميان جوانان آنزمان که در اردوگاه هاي پناهند گان در پاکستان با آنها آشنا شديد وجوانان امروز افغانستان که يک نوع اميدواري یی را با خود حمل ميکنند، مي بينيد؟ميان هردونسل امروز وديروز چه تفاوت هايي ميبينيد؟
اورزلاناله: بلي؛ آنزمان اطفاليکه پيش ما ميامدند اطفالي بودند که در اردوگاه هاي زندگي ميکردند، خيلي کم دل بودند ، هيچ امکاني نداشتند وآنها در اتاقهاي بسيار تنگ وکوچکي زندگي ميکردند.
آنزمان اطفالي را در مکتب با خود داشتيم که در اول هيچ نميدانستند که مکتب اصلاً چه معني دارد. اما اگر امروز را دقت کنیم. ما يک مرکز تعليمي در اندخوي داريم.در اين مرکز شاگرد هاي دختر وپسري که شاگرد هاي صنف هاي ده ، يازده ودوازده اند، ميخواهند به دانشگاه بروند وخودرا آماده ميسازند براي کانکور داخل شدن در دانشگاه.
واکنون وقتي اين جوانان را مي بينم در اين جوانان آنقدر خود آگاهي را احساس ميکنم وآنقدر فهم را در اينها ميبينم که اصلأ نميشود اينها را با اطفالي که آنزمان کاملاً کم جرأت وفقير بودند مقايسه کرد.
اطفالي را که آنزمان در صنوف اول ما شامل شده بودند، اگر امروز با اين شاگردان مقايسه کنيم اصلأ نميشود مقايسه نمودزيرا نسل ديگري در حال  رشد است.اينها بمن ميگويند که خانم نيلي با ما به زبان انگليسي گپ بزن ، ما ميخواهيم نشان بدهيم که چقدر خوب انگليسي حرف ميزنيم.اين وضعيت در يک کلام عاليست.
دويچه وله: خانم ناله!  به مردم خودتان در افغانستان که همين حال صداي تانرا ميشنوند گفتني يي داريد؟
اورزلا ناله: بلي. ميخواهم به همه بسيار صميمانه سلام بگويم. اگر در افغانستان صداي مراهمين حالا  ميشنويد ميخواهم بگويم که من افغانستان را دوست دارم ومسووليتي را که گرفته ام دوست دارم وتا زمانيکه بتوانم براي افغانستان همچنان کار ميکنم.Ÿ

شماره 51/یکشنبه 22 سنبله 1388 خورشیدی مطابق 23 رمضان المبارک قمری/13 سپتمبر 2009

بنیاد فرهنگ و جامعه مدنی افغانسستان امسال مسئولیت برگزاری از روز جهانی صلح را به نمایندگی از 240 نهاد مدنی افغانستان عهده دار است.
شبکه نهادهای جامعه مدنی افغانی برای صلح که از مدت 5 سال بدین سو روز جهانی صلح را در سراسر کشور تجلیل به عمل می آورد. امسال با راه اندازی یک سلسله فعالیت های چشم گیر این روز را در مرکز و ولایات کشور تجلیل به عمل مینماید.
تیمور حکیمیار رئیس دوره یی شبکه نهادهای جامعه مدنی افغانی برای صلح در مورد فعالیت ها از تجلیل روز جهانی صلح چنین گفت:
شبکه نهادهای جامعه مدنی افغانی برای صلح در نظر دارد تا پیام صلح را از طریق نشر و پخش پیام های صلح از طریق رسانه های کشور به سمع تمام هموطنان ما رسانید و ضمناً در برنامه های صلح طی کمپاین 20 روزه فعالیت های ذیل را به اجرا می آورد.
- نوشتن کلمه صلح از سنگ سفید در یکی از تپه های شهر کابل
- روشن نمودن مشعل صلح در محلاتی که قرار است از روز جهانی صلح در آن تجلیل به عمل آید.
- نقاشی پیام صلح به تعدادی از دیوارهای محافظتی شهر کابل توسط نوجوانان کشور ( اعم از ذکور و اناث)
- انتقال پیام صلح از طریق 160000 محراب مسجد.
- راه اندازی نمایشگاه عکاسی رسامی، نقاشی و برنامه های هنری (موسیقی، شعر)
- چاپ و تکثیر پوستر، استیکر و نشان که حاوی فراخوان و پیام های صلح باشد.
- راه اندازی جشنواره ی شعر سیمرغ تحت عنوان (برای 365  روز صلح)
- آغاز کمپاین روز جهانی صلح در افغانستان به تاریخ اول سپتمبر طی کنفرانس مطیوعاتی و راه اندازی نمایشگاه خطاطی قرآن عظیم الشأن ، محفل خوانش شعر و محفل نعت خوانی به احترام و تجلیل از روز جهانی صلح که در مرکز بنیاد فرهنگ و جامعه مدنی راه اندازی گردیده است.Ÿ

شماره 50/دوشنبه 26 اسد 1388/17 اگست 2009

“مقدمه یی بر آزادی گرایی” نخستین کتابی است که از سوی پژوهشکده “چراغ آزادی” به زبان پارسی منتشر می شود. نویسنده این کتاب، دیوید بواز، نویسنده و روزنامه نگاری سرشناس ازایالات متحده است. او از کوشش گران شناخته شده جنبش آزادی گرایی و از مدیران ارشد بنیاد پژوهشی کاتو در واشنگتن است. بواز نویسنده دو کتاب، ویراستار و گردآورنده پنج کتاب، و نویسنده مقالات متعددی درروزنامه ها، مجله ها، و مجموعه های مقالات است. او گفتگوهای متعددی با شبکه های تلویزیونی و رادیویی چون “سی ان ان” و “ان پی آر” داشته. ما امیدواریم که انتشار این کتاب در آشنایی خوانندگان پارسی زبان با آزادی گرایی موثر باشد.
نام “آزادی گرایی” برای خواننده پارسی زبان نامی مانوس نیست. ما این نام را به عنوان برابر پیشنهاد می کنیم. “Libertarianism پارسی واژه آزادی گرایی یا لیبرالیسم کلاسیک یکی ازدو شاخه اصلی جریان فکری لیبرال در دوره کنونی است. به صورت عمومی، واژه “آزادی گرا” یا “لیبرتارین” در بسیاری از زبان های باختری از جمله زبان های انگلیسی و فرانسه، به عنوان متضاد “خودکامه” یا “مستبد” استفاده می شود. از دیدگاه دو شاخه مهم علوم اجتماعی، اقتصاد و سیاست، واژه “آزادی گرا” به صورت خاص به بینشی اطلاق می شود که بر پایه های فایده گرایی، خرد عرفی، برتری حقوق  فرد بر توده، برابری بی قید و شرط تمامی شهروندان در برابر قانون، برتری اقتصاد بازار بر اقتصاد دولتی، احترام به آزادی های فردی و مدنی، دولت محدود، حکومت قانون، استقلال قوای حکومت از یک دیگر و در چهارچوب قوانین اساسی، و صلح دوستی برقرار باشد. کوشش ما بر این است که با انتشار کتاب ها و مقالات، چه به صورت چاپی و چه الکترونیکی؛ پایه ها، دیدگاه های بنیادین، و فلسفه این جریان فکری را معرفی کنیم.
پیشینه نظر آزادی گرایی، همان طور که بواز در این کتاب به شما می نمایاند، چندگانه و جهانی است. آزادی گرایی یک ایده “غربی” نیست. بنیان های آزادی گرایی گستره ای از نوشته های فیلسوفان باستانی چین تا دیدگاه های بزرگترین اقتصاد دان قرن بیستم، میلتون فریدمن، را در بر می گیرند. بسیاری از باورهای اساسی تمدن مدرن ریشه در تفکر لیبرال، به خصوص وجه آزادی گرایانه آن دارند.
گفتگو در باره باورهایی چون حقوق بشر، مدارا، چندگونگی فرهنگی، دموکراسی، احترام به حقوق اقلیت ها، زنان، دگراندیشان، و دگرباشان تنها با قبول اصول زیربنایی دیدگاه لیبرال، چون آزادی و انتخاب فردی، ممکن است. در حقیقت این اندیشه ها با بنیان های فکری مکاتب توده گرایی چون کمونیسم و سوسیالیسم یا حتی ایدئولوژی های عوام گرایی چون سوسیال دموکراسی و “دولت رفاه” در تضاد آشکار هستند. به بیان دیگر، یک نظام سوسیالیستی یا حتی سوسیال دموکرات به خودی خود ضامن آزادی های پایه فردی چون آزادی بیان، آزادی مطبوعات، و یا آزادی انتخابات نیست. در قرن بیستم میلادی، اندیشمندانی چون فردریک اوگوست فون هایک، لودویگ وان میزز، رابرت نازیک، کارل پوپر و ایزایا برلین به روشنی ناسازگاری ساختاری نظام های فکری و سیاسی توده گرا با ایده آزادی را نمایانده اند. بیش از نیم قرن پژوهش در دانش اقتصاد نیز ناسازگاری اقتصاد دولتی و دخالت حکومت در بازرگانی خارجی و بازار با هدف هایی چون رشد اقتصادی، نوآوری، ریشه کنی فقر، و توسعه اقتصادی؛ چه از دیدگاه تئوریک و چه از دیدگاه کاربردی، آشکار کرده است.
بر اساس این پژوهش ها، تنها سیستم موجود که توانایی افزایش رفاه دراز مدت شهروندان همراه با حفظ آزادی های طبیعی آنان را دارد، نظامی است که از دید سیاسی دموکراتیک و مقید به یک قانون اساسی آزادی گرا و از دید اقتصادی پیرو قوانین بازار آزاد باشد. باید به این اصل مهم اشاره کنم که پیروی ازاصول آزادی اقتصادی به هیچ روی به معنای پشتیبانی دولت از شرکت های بازرگانی، کارآفرینان، و یا سرمایه داران نیست. دولت در چنین سیستمی مجری قوانین دموکراتیک و “داور بازی اقتصادی” است. مسئله اصلی این است که دولت نگران این باشد که  کسی در جریان این بازی از رانت های ویژه برخوردار نباشد و  یا از دیگر بازیگران سوء استفاده نکند. بحران اقتصادی جهانی کنونی ناشی از اجرای سیاست های مبتنی بر بازار آزاد نیست. ریشه های این بحران در مداخله دولت ها و شرکت های دولتی در بازار مسکن به منظور پی گیری سیاست های نابخردانه “مهندسی اجتماعی” و کوتاهی دولت ها در ایفای نقش داور بی طرف اقتصادی نهفته است.
برای بسیاری از خوانندگان پارسی زبان، این سخنان ناشنیده و یا حتی خلاف خرد جمعی هستند. سرمایه داری و رفع تبعیض و فقر؟ کارآفرینی بدون مداخله دولت؟ مگر همه ما نمی دانیم که سرمایه داران “زالو صفت” اند؟  مگر چون روز آشکار نیست که بازار آزاد یعنی فقر و ستم بر “طبقه کارگر”؟ مگر جهانی شدن و تجارت آزاد دامی نیست که از سوی سرمایه داری جهانی برای استثمار دیگر ملت ها نهاده شده؟ مگر نتیجه نظام سرمایه داری از دست رفتن آزادی های مردم نیست؟  خواننده گرامی، شاید برای شما جالب باشد که جواب یک یک این پرسش ها، با دلیل و برهان، “نه” است.
شوربختانه تبلیغات پرحجم ولی بی مایه گروه های چپ گرا  (سخن از “کم مایگی” این تبلیغات و نوشته ها گفتن به طنزی تلخ می ماند) وتنبلی فکری گروه هایی که از دید سیاسی می باید لیبرال باشند، امکان آشنایی خواننده پارسی گوی با اندیشه آزادی گرایانه را سلب کرد.  متون اصلی اندیشه لیبرال یا به پارسی ترجمه نشده اند و یا اگرترجمه شده اند، شناخته شده نیستند. افزون بر آن، در دوره  بین جنگ دوم جهانی و اواخر دهه 1970 میلادی در ایران و افغانستان در فرآیندی جالب توجه از دید پژوهش سیاسی و اجتماعی، اکثرگروه های سیاسی و فرهنگی (حتی فن سالاران دست اندرکار نظام شاهنشاهی در ایران و گروه های مبارز مذهبی) دیسکورسی  مارکسیستی را برگزیدند. این گزینش به صورت طبیعی توانایی شناخت و درک ایده های آزادی گرایانه را سخت و یا حتی ناممکن می کند.  آشنایی بیشتر روشنفکران و کنشگران سیاسی و فرهنگی پارسی زبان با اندیشه لیبرال در حد بازتکرار شعارهای تبلیغاتی گروه های سیاسی چپ گرا است.
 ما باور نداریم که همه باید چون ما بیاندیشند. ولی امیدواریم که بتوانیم ابزار مخالفت یا موافقت خردمندانه و سامان مند با آزادی گرایی را برای خوانندگان ارجمندمان فراهم کنیم. ما ایمان داریم که آشنایی وارثان یکی از کهن ترین تمدن ها و صاحبان یکی از غنی ترین فرهنگ های جهان با یکی از پایه های نظری اندیشه و تمدن مدرن باید فراتر از تکرار شعارهایی باشد که نه تنها “تاریخ مصرف شان گذشته”، بلکه نادرست بودنشان با مدرک ثابت شده است. اگر خواهان آشنایی با این مدارک هستید، از شما می خواهم که آن چه ما منتشر می کنیم را بدون پیش داوری و با کنجکاوی بخوانید.Ÿ
با تشکر،
محمدرضا جهان پرور،
سردبیر چراغ آزادی و استاد اقتصاد

شماره 50/دوشنبه 26 اسد 1388/17 اگست 2009
روز (4) اگست سال روان میلادی نمایشگاه عکس به ابتکار گویته انستیتوت در باغ بابر گشایش یافت. در این نمایشگاه آثار عکاسانی به نمایش گذاشته شد که تحت نظر آقای اندریاس عکاس جرمنی مهارت های عکاسی را در گویته انستیتوت فرا گرفته بودند.
خانم ریتا آمر گویته انستیتوت در باره هدف تدویر این نمایشگاه گفت:
این یک مجموعه ورکشاپ هایی است که از سال 2007 آغاز یافته و اولین هدف آن قدردانی از عکاس های افغان میباشد روی همین منظور ما از عکاس جرمنی «اندریاس هاست» دعوت کردیم که به افغانستان بیاید، او سه بار به افغانستان آمد و به همکاری وی این نمایشگاه دایر گردید، هدف دوم ما انکشاف استعداد و توانائی عکاسان افغان بود و آنچه را شما دیدید نتیجه سه ورکشاپی است که برای این عکاسان دایر گردید.»
خانم ریتا در بارۀ اینکه در این نمایشگاه آثار چند عکاس به نمایش گذاشته شده گفت:
«اینجا (6) عکاس است که همه با هم کار کرده اند عکاس های جرمن نیز برای سه یا چهار هفته در اینجا بودند، اما در جریان باقیمانده سال 6 عکاس به کار خود ادامه دادند و عکس گرفتند وقتی اندریاس عکاس جرمن دو باره آمد او ضرورت نداشت تا از ابتدا آغاز کند بلکه او توانست کار این عکاسان افغان را ادامه بدهد.»
آمر گویته انستیتوت در باب اینکه در آینده چه برنامه هایی بخاطر تدویر هر چه بیشتر چنین نمایشگاه ها دارند گفت:
«در سال آینده ما از اندریاس یا عکاس دیگری دعوت خواهیم کرد که سلسله این ورکشاپ ها را ادامه دهد و در آینده هماهنگی بیشتری با دیپارتمنت عکاسی پوهنتون کابل خواهیم داشت.»
خانم ریتا در پاسخ به این سوال که آیا  چنین نمایشگاه ها در ولایاتی چون بلخ، ننگرهار، کندهار و هرات نیز دایر خواهد شد یا نه گفت:
ما همیشه به مسأله ارجگذاری هنرمندان در ولایات فکر میکنیم بنابرین ما مجموعه ورکشاپ تئاتری در سه ولایت داریم. در رابطه به عکاسی ما تا به حال تصمیمی نگرفته ایم ولی این واقعاً یک نظر خوب است تا به ولایت ها هم برویم.Ÿ

شماره 49/سه شنبه 30 سرطان 1388/21 جولای 2009

جیلانی شمس

با کمال تأسف که حالت هنر و هنرمندان کشور خراب و خراب تر شده میرود و چراغ های درخشان موسیقی کشور که زمانی بنیان گذاران موسیقی کشور خصوصاً رادیو تلویزیون ملی افغانستان بودند یکی پی دیگری خاموش و جهان فانی را در داخل و خارج وداع نمودند.
تقریباً دو ماه قبل آواز خوان حنجره طلایی کشور مرحوم استاد زلاند که از سه سال به اینطرف مریض بود با حالت کوما در شفاخانه لاس انجلس امریکا با جهان خدا حافظی نموده چندی قبل خیاشنه وی ژیلا خوانندۀ پرآوازه رادیو تلویزیون ملی که فکر میکنم دومین خواننده اناث بعد از میرمن پروین بود از جهان رفت، وی خواننده خوش صدا و پر شور بود، وی هم نسبت مریضی سرطان در ورجنیای امریکا با جهان وداع نمود و یک ماه قبل استاد شیفته هنرمند سابقه دار کشور در کانادا.
نا گفته نماند که خانم ژیلا هنرمند خوب و محبوب کشور در جوانی هنر آواز خوانی را در رادیو تلویزیون ملی قبل از خواهرش سارا زلاند شروع نموده بود که سرمشق خوب بود برای دیگر آوازخوانان طبقه اناث که به رادیو و بعدا تلویزیون ملی شروع به آوازخوانی نمودند. به گفته خانم سلما بسیاری خانم های آوازخوان از سبک وی پیروی مینمودند وی آواز سحر انگیز و جذاب داشت. به گفته محترم استاد عبدالوهاب مددی خانم ژیلا بهترین و دلکش ترین آوازخوان زن بود که آوازش نظیر نداشت. به گفته محترم مددی خانم ژیلا در داخل و خارج افغانستان درخشید. به گفته محترم ارمان که زمانی استاد مکتب موسیقی کشور بود: خانم ژیلا و خانم پروین مکتب و سبک جدید از خود بجا گذاشتند که بعداً خانم رخشانه، مهوش، هنگامه، سلما و حتی خواهرش سارا زلاند از مکتب و سبک وی پیروی مینمودند. خانم ژیلا خواندن های دو گانه با زنده یاد احمد ظاهر نیز نموده، وی شاگر استاد خیال بود، به دعوت محمد رفیع هنرمند پر آوازه هند سفری به هندوستان نمود و مدت یک هفته مهمان وی بود و از وی خواهش شد تا در فلم های هندی بخواند. وی با محمد رفیع آهنگی با مطلع «ای تازه گل تو زینت گلزار کیستی» خواند، خانم ژیلا چند بار خواننده برازنده سال شد و مدال هایی از طرف رادیو افغانستان اخذ نمود. خانم ژیلا در سال (1983) به امریکا هجرت نمود و در آنجا در کنسرت های هنرمندان اشتراک مینمود اما به زودی گوشه گیری اختیار نمود و آخرین کنسرت وی (8) سال قبل در لاس آنجلس با خواهر زاده اش وحید زلاند بود. خانم ژیلا در (1943) در کابل تولد شد در سال (1960) آوازخوانی را آغاز نمود و در (28) جون (2009) در ورجنیای امریکا به اثر مریضی سرطان وفات نمود از خانم ژیلا یک دختر به اسم فرزانه و یک پسر به اسم فریدون باقیمانده است. با تأسف به گفته خانم سلما هنرمندان بعد از مرگ شان یاد میشوند و رادیو ها و تلویزیون ها در باره هنرمندان صحبت هایی مینمایند. اینکه چرا در زندگی یاد ایشان نمیشود و مورد نوازش و تشویق قرار نمی گیرند سوال بر انگیز است. از هنرمندان سابقه که در قید حیات اند چه در داخل چه در خارج باید یاد شود و همه تشویق شوند، از هنرمندان جوان که فعلاً در داخل کشور اند باید به حال شان توجه شود یاد نمودن بعد از مرگ هنرمند و فرستادن نامه تسلیت آمیز به فامیل هایشان کار فوق العاده نیست. ما باید هنرمندان را در زمان حیاتشان تشویق و ترغیب نماییم و کمک های جدی مادی و معنوی برای شان بنماییم. دولت وظیفه دارد که نگذارد تا هنر موسیقی اصیل با مرگ هنرمندان رو به خاموشی و نابودی رود، مثلاً امروز بوجود آمدن و پر نمودن جای استاد سر آهنگ سرتاج موسیقی، استاد رحیم بخش، استاد زلاند، احمد ظاهر، ساربان، خانم ژیلا و غیره هنرمندان و موسیقی دانان خوب کشور ما آسان نیست، آنان در زمان حیات خویش نیز به نسبت عدم توجه دولت شکایات داشتند اما زیادتر نسبت علاقه شخصی و تشویق دوستان و علاقمندان به منزل بالا رسیدند ورنه واقعاً دولت در قسمت شان کوتاهی و جفا نموده است.
من بیاد دارم روزی استاد گرامی مرحوم سر آهنگ را بدفتر کار خود به چای دعوت نمودم، بیچاره شکایت داشت، برایم گفت شاگردان من در هندوستان صاحبان خانه های قشنگ موتر ها و غیره اند اما من بخاطر عشق و علاقه به وطن و هموطنان به وطن بازگشت نمودم و امروز نسبت خرابی اقتصادی آمده ام که از نزد تحویل دار معاش خود را پیشکی بگیرم، واقعاً غم انگیز و درد آور است، زندگی استاد نام دار کشور به این نوع.
وزارت اطلاعات و فرهنگ باید توجه جدی برای زنده نگهداشتن موسیقی اصیل و مدرن و تشویق هنرمندان چه در داخل و چه در خارج نماید.
امروز با به وجود آمدن رسانه های تصویری و شنیداری شخصی از هنرمندان سابقه کشور که در کشور های مختلف جهان بود و باش دارند دعوت بعمل می آید که به کشور بیایند و برای مردم از طریق کنسرت ها و از راه چینل های تلویزیون هایشان برنامه پخش نمایند.
طبعاً پول رفت و آمد و بود و باش شان با تحفه های جداگانه از طریق مراجع دعوت کننده برایشان پرداخته میشود، چنانکه یکبار یک هنرمند سابقه رادیو تلویزیون را دعوت نمودم که شخصاً با هم دیدو باز دید نماییم نسبت دلیلی که داشت از آمدن به رادیو تلویزیون ملی معذرت خواست، قسمیکه فهمیدم برایشان مرجع دعوت کننده اجازه نداده بود به جای اصلی شان که بزرگ و نامدار شدند بروند یا بخوانند.
متأسفانه رادیو تلویزیون ملی تا الحال به دعوت هنرمندان سابقه از کشور های مختلف اقدام نکرده که بیایند و از طریق تلویزیون ملی با باشندگان این سرزمین گفت و شنود داشته باشند، یقیناً مسأله اول پرابلم پولی است، در حالیکه اگر اتفاق نظر همه جانبه با وزارت اطلاعات و کلتور وجود میداشت و مسوولین به موضوعات بی توجه نمی بودند رادیو تلویزیون دو سال قبل بیست ملیون افغانی بودجه داشت که باید به صورت درست و معقول به مصرف میرسید که نشد. در حالیکه با این پول ممکن بود که چند هنرمند سابقه دار به کشور دعوت میشد و از طریق تلویزیون ملی کنسرت های به مردم میدادند و یا یک قسمت تعمیر رادیو تلویزیون که تقریباً از سی سال به حال زار افتاده و در بهار و زمستان تخریب شده میرود ترمیم میشد. راه های درست و معقول مصرف موجود بود. اما سیستم کاغذ پرانی و اخذ اوامر و طرح پلان مصرف بودجه ماه ها وقت ضرورت داشت تا اینکه بالاخره این پول به وزارت مالیه واپس داده شد چون در این دستگاه همه کار ها خود سرانه و بدون تفاهم و نظریه دسته جمعی کارکنان و چیز فهمان رادیو تلویزیون ملی صورت میگیرد که متأسفانه ما امروز نتیجه را منفی میبینیم.
از این پول باید، خریداری چند موتر سرویس جدید برای حمل و نقل مأمورین رادیو تلویزیون و یا خرید چند اپارتمان و تقدیم آن به مأمورین رادیو تلویزیون به اقساط مختلف (صورت میگرفت).
بهر حال امیدوارم که در آینده نه چندان دور از هنرمندان چه در داخل چه در خارج در زندگی شان تشویق و ترغیب به عمل آید و کمک های مادی و معنوی برایشان زمینه سازی گردد.
من مسوولیت ارگان رادیو تلویزیون ملی را که مادر نشرات سمعی و بصری کشور است نه رقیب (آنان) بسیار مهم، ارزشمند و بسیار لازمی برای مردم این کشور میدانم و نقش این ارگان را در قسمت تربیه و تشویق هنرمندان و تقویه بودجه و بوجود آوردن مرکز موسیقی و تهیه کورس های هنری بسیار لازمی و ضروری و مؤثر میدانم باید تلاش نمود تا هنرمندان تشویق شوند و به پا ایستاده شوند و موسیقی اصیل افغانی را به سطح عالی برسانند.Ÿ

شماره 49/سه شنبه 30 سرطان 1388/21 جولای 2009

پروتوکول توأمیت مکاتب خوشحال و رحمن بابا روز (14) جولای در باغچه گویته انستیتوت توسط آمر گویته انستیتوت و معینان وزارت های اقوام و معارف به امضاء رسید.
در محفلی که به همین مناسبت تدویر یافته بود بعد از تلاوت چند آیت از کلام الله مجید آمر گویته انستیتوت و معینان وزارت های اقوام و معارف و سفیر آلمان در افغانستان در رابطه به موضوع صحبت نمودند و در پایان پروتوکول توأمیت مکاتب خوشحال خان و رحمان بابا به امضاء رسید.
پروژه توأمیت به ابتکار، فرانک شتاین مایر وزیر خارجه آلمان شامل شبکه 1500 مکتب در سراسر جهان میباشد که از جمله 300 مکتب شامل توأمیت 81 کشور منجمله 5 مکتب آن در افغانستان میباشد.
قرار است به این مکاتب که به حمایت آلمان فعالیت مینمایند میز، چوکی، سهولت های انترنتی و غیره کمک شود.
در این مکاتب زبان آلمانی تدریس میگردد و در باره کشور آلمان به شاگردان معلومات داده میشود.
در حال حاضر مکاتب میخانیکی، مهری، خوشحال خان و رحمان بابا در برنامه توأمیت شامل بوده و مکاتب جمهوریت و عایشه درانی نیز از حمایت جمهوریت اتحادی آلمان برخوردار میباشند.Ÿ

شماره 48/سه شنبه 16 سرطان 1388/7 جولای 2009

شام 22 جون سال روان میلادی در باغچه گویته انستیتوت محفلی ترتیب یافته بود که در آن از فعالیت ها و ابتکارات نو نوید داده شد. به خاطر معلومات بیشتر در این زمینه توجه خوانندگان را به مصاحبه با آقای ابراهیم هوتک مسوول کلتوری گویته انستیتوت جلب میکنیم:

ارمغان: جناب هوتک صاحب! اخیراً گویته انستیتوت یک سلسله اقدامات جدید را رویدست گرفته، اگر ممکن باشد در باره آن معلومات بدهید؟
هوتک: گویته انستیتوت، مرکز فرهنگی آلمان از مدت مدیدی در کابل فعالیت فرهنگی و کلتوری دارد. یکی از وظایف اساسی شان نیز احیاء و بازسازی فرهنگ و کلتور افغانستان است، ما برنامه های وسیعی داریم در بخش های مختلف از جمله تئاتر، سینما، عکاسی و غیره، در سال (2009) عیسوی بالای برنامه های جدیدی کار مینمائیم که از جمله ایجاد انسامبل تئاتر گدی که عنقریب انشأالله رسمیت حقوقی خود را به دست خواهد آورد،کارها از مدت مدیدی جریان دارد که اکثر شان محصلین یا فارغ التحصیلان پوهنحی هنرها هستند. آنان به کمک گویته انستیتوت و استاد مجربی که از آلمان تشریف می آورد که آنها هم در مورد تئاتر تدریس نموده، هم رهنمایی کرده اند و هم خودشان در ساختمان گدی دسترسی دارند انسامبل گدی را می سازند. این از پروژه های نو سال (2009) ما میباشد. در پهلوی آن امسال کوشش کرده ایم بخش موسیقی هنر های زیبا را نیز کمک برسانیم تا موسیقی افغانی ما به شکل آکادمیک تقویه شود. در این پروژه پوهنتون Hildas ain هیلدس هاین آلمان، گویته انستیتوت و انستیتوت موسیقی ملی افغانستان دست به کار شده اند و طرح نو را به خاطر تربیه جوانان افغانستان در بخش موسیقی رویدست گرفته اند که یک پروژه چند ساله خواهد بود تا موسیقی به شکل اکادمیک آن تدریس شود.
ارمغان: در حالیکه علاقمندی تان به تئاتر و انسامبل گدی قابل قدر میباشد. به مهد پرورش تئاتر کشور یعنی کابل ننداری که به خاکستر نشسته آیا طرحی رویدست دارید؟
هوتک: خدمت تان به عرض برسد که گویته انستیتوت فعالیت های خود را متمرکز ساخته به احیای فرهنگی، تربیه ظرفیت های فرهنگی و احیای مجدد ظرفیت های فرهنگی که در بخش تئاتر هم فعالیت های ما جریان دارد، از جمله تربیه استادان و محصلین پوهنحی هنر های زیبا و سایر نهاد های دیگر، چیزی که از شیوه کار ما دور است و پوره نیست متأسفانه ساختمان فزیکی همچو یک تعمیری است که شما اشاره کردید، اما علاقمندی زیاد وجود دارد، فکر میکنم احیای مجدد یا ساختمان تعمیری چون کابل ننداری یکی از کارهای وسیع و پر هزینه خواهد بودکه گویته انستیتوت نمیتواند به مثابه یک مرکز فرهنگی این کار را به عهده بگیرد، فکر میکنم این کار دولتین است به سطح دولتین باید این تصمیم گرفته شود. دولت ما افغانستان و وزارت فرهنگ باید پیشقدم شوند که بالاخره سرنوشت این تعمیر منحیث سمبول تئاتر افغانستان چه شود، تا جائیکه من در جریان استم گویته انستیتوت هم پپیشنهاد خود را به مقامات بالا ارائه کرده، اما باید دولتین اروپا و افغانستان به یک تصمیم برسند که سرنوشت این تعمیر چه شود، یا ساختمان نو ایجاد شود. در این قسمت مذاکرات جریان دارد ولی معلومات دقیق و نهایی آن هنوز (در دست نیست) که چیست.
ارمغان: با توجه به علاقمندی گویته انستیتوت به موسیقی باید علاوه شود که ما در وضعیتی قرار داریم که با مرگ هر استاد آله موسیقی هم میمیرد در حالیکه مکتب اساس آموزش موسیقی میباشد. شما در این قسمت که با مکاتب در زمینه موسیقی همکاری کنید چه پلان هایی دارید؟
هوتک: در انستیتوت موسیقی که مکتب موسیقی به سطح انستیتوت ارتقا یافته طرح همینطور است که تدریس موسیقی از سطح ابتدایی شروع شود تا فارغ التحصیلان این انستیتوت بتوانند در آینده در سطح پوهنتون تدریس نمایند. من فکر میکنم چیزی که در افغانستان کمبود است اینکه موسیقی در نصاب درسی مکاتب از طریق وزارت محترم معارف داخل شود ولی این کار وسیع است و فکر میکنم ما ظرفیت های کم داریم که آنرا تدریس نمایند، بازهم ضرور دیده میشود و من امیدوارم که مقامات ذیصلاح و مسوول در این قسمت توجه داشته باشند. در مجموع نه تنها موسیقی بلکه هنر های زیبا در مکاتب اساس گذاشته شود،کار ها باید در آنجا صورت گیرد، نمیدانم که تنها مکتب موسیقی یا انستیتوت تا چه اندازه مشکلات و ضرورت های جامعه ما را مرفوع کرده میتواند امیدوارم در کارهای شان مؤفق باشد.
ارمغان: موسیقی در زمان امان الله خان شامل نصاب درسی معارف بود و در مکاتب حبیبیه، استقلال و دارالمعلمین تدریس میشد اگر حالا نصاب موسیقی در چند مکتب چون استقلال، امانی و غیره به طور نمونه وی رویدست گرفته شود نظر شما در این زمینه چیست؟
هوتک: کاملاً گپ ضروری است من مؤافقم با نظر شما، چون ما نمیتوانیم با در نظر داشت ظرفیت های مسلکی از جمله استادان و سایر مسایل همزمان همه پروژه ها را شروع کنیم و تطبیق کنیم به همین خاطر اگر در بعضی مکاتبی که فرصت های بیشتر دارند مثل استقلال و امانی و مکاتب دیگری که بتوانند امکانات آنرا داوطلبانه فراهم بسازند رویدست گرفته شود آغاز یک مرحله نو تعلیم در افغانستان خواهد بود و هم زمان میتوان امیدوار بود که پوهنحی هنر ها استادان نو را به جامعه تقدیم کند که بتوانند (در زمینه) کمک کنند. ما از یکصرف نیاز داریم که ظرفیت ها تربیه شود و از طرف دیگر (فقدان) ظرفیت های مسلکی میباشد که ما استادان مسلکی کم داریم تا بتوانند ضرورت مکاتب را مرفوع بسازند. همزمان به این استراتیژی باید فکر شود و متوازن باشد، تربیه استادان و معلمین چیز مهم است به هر سویه که باشد
ارمغان: به هنرمندان چه گفتنی ها، مژده ها و پیام ها دارید؟
هوتک: تخلیق هنر همیشه مردمی بوده هیچوقت حکومتی نیست، همیشه تخلیق هنر به دست مردم بوده، به دست اجتماع بوده و به دست هنرمندان.
همین رسالت خود را هر کس باید به جای کند، درک کند و در این قسمت به مسلک خود، به هنر خود با وصف مشکلات وفادار بمانند. با وجود آنکه اکثر هنرمندان ما توقع دارند که دولت کمک کند، اجتماع کمک کند اما در قدم اول این هنرمند است که هنر را حفظ میکند و زنده نگهمیدارد و انتقال میدهد به نسل های آینده، بالای این مسأله باید تجدید فکر شود و هنرمندان با وجود مشکلات اقتصادی و اجتماعی که دارند با قبول زحمات، فراوان هنر خود را تقویه نمایند. l

شماره 47/پنجشنبه 28 جوزا 1388/18 جون 2009

بنیاد فرهنگ وجامعه مدنی افغانستان که دربرج حمل سال 1383 – درشهرکابل ایجاد گردیده توانسته است ازبدوتاسیس خویش صدها پروژه را درعرصه های هنری – فرهنگی – مطبوعاتی و جامعه مدنی درسطح کشور تطبیق نموده و نیز فعالیت هایش را به کشورهای منطقه و همسایه گسترده  سازد.
بنیاد به سلسله پلان های فرهنگی اش امسال درنظردارد تا بیشتر از یکصد  برنامه فرهنگی و هنری را درشهرکابل و ولایات تطبیق نماید که این پروگرام های مطروحه مشتمل است بر برنامه های موسیقی – سینما – تدویر نمایشگاه های نقاشی و عکاسی  – تدویر روزجهانی صلج و موبایل تیاتر که اشتراک درتمامی آنها آزاد و رایگان میباشد این اقدامات موثرو ارزشمند را میتوان  در راه شگوفانی و ترویج هنرهای کشور با ارزش تلقی کرد.

                                                                              حکیمیار

به بهانه روز معلم

شماره 45 سال پنچم 6 جوزای 1388 —-  27 می 2009

محمدداود سیاووش

روزیکه به آن مکتب پخته کاری با رنگ نخودی پا گذاشتم اولین حروفی را که استاد بالای تخته سیاه نوشت «آب» بود که آنرا بعد از استاد چندین بار تکرار کردیم.

آن صدا ها با ناله شرشره آبشاری که در جوار صنف ما در جریان بود آمیخت و با ناله فاخته های نشسته بر شاخساران چیله های تاک مکتب که در زیر هر چپری و چیله چندین شاگرد آن الفبای زندگی را فرا میگرفتند در آمیخت و جرعه بنای اول آدمیت را درگلوی شخصیت شاگردان ریخت. من که از دیدن آن کتاب الفبا و تصاویر و رنگ های مرغوبش شگفت زده بودم چنان به نظرم می آمد که گویی شاهکاری بینظیر را می دیدم. ساعت رخصتی از صمیم قلب دلم میخواست بال بکشم و از مکتب تا خانه پرواز کرده به پدرم این مژده را برسانم که چه تحفه بزرگی را مکتب برایم اهداء نموده. وقتی به خانه رفتم اولین سوالم از پدرم این بود که آن کتاب زیبا را کی تألیف نموده؟ پدرم که اتفاقاً از هم مسلکان مؤلف کتاب بود با خوشرویی جواب داد که:«مؤلف کتاب زیبای الفبای شما استاد محمد آصف مایل میباشد.» و آن جمله با نام زیبای کتاب الفبا یکجا در ذهنم حک شد. در صنف اول مفاهیم «آب داد»، «بچه خوب سلام میدهد دختر خوب سلام میدهد»، «شکر استقلال داریم» و غیره را از آن کتاب زیبا آموختیم و در ختم سال که فصل خزان بود بخاطر ختم مؤفقانه کتاب یک، یک افغانی همصنفان ما جمع نموده انگور خریدند و آنرا بمناسبت ختم مؤفقانه کتاب الفبا دور هم نشسته خوردیم و شکر خداوند را بجا آوردیم که چشمان ما به الفبای خدا شناسی و شناخت از زندگی روشن شد.

وقتی به صنف دوم رفتم بار دیگر کتابی با تصاویر زیبا و ترانه های شیرین را که تألیف استاد محمد آصف مایل بود برایم درس دادند. خلاصه از صنف اول تا صنف ششم استاد مایل در معنویت صنف ما حضور داشت و از تألیفاتش با ترانه های شیرین، حکایات دلنشین، چیستان های زیبا و اندرز های دلپذیر و به سطح درک فهما آشنا شدم.

در صنف پنجم و ششم تاریخ را نیز از تألیفات استاد مایل به ما درس دادند. آنروز های زندگی کودکی من با از یاد نمودن ترانه های آب روان، بچه شوخ، قصه نجار، چیستان یک جفت کبوتران ابلق، دو نفر دزد، ترانه بهار و آموزش مفاهیم بزرگی از حمد خدا و صفات پیامبر اکرم(ص)، آگاهی از اعضای بدن، فصلهای سال، ترحم بر فقرا، احترام قواعد مکتب و اجتماع و از یاد کردن فصل هایی از تاریخ عجین گشته بود. بتدریج عظمت سیمای استاد آصف مایل که آنرا هر سال در پشتی کتاب های قرائت فارسی دری میخواندم برایم به سان کوه بزرگی شد که در جوار مکتب ما تا بی ستون آسمان ها قد بر افراشته بود.

باید علاوه نمایم با آن سادگی که تاریخ را در صنوف پنجم و ششم از تألیفات استاد مایل خواندم تا کنون کتاب دیگری را ندیده و نخوانده ام. وقتی دوره ابتدایی را پشت سر گذاشتم یاد آن روز هایی که در زیر چیله های تاک صنف ما بود و ترانه های استاد مایل را میخواندم مانند خاطرات یک خواب شیرین و سکر آور مرا با خود میبرد. واقعیت اینست که از صنف ششم به بعد دیگر کتابی که در قرائت فارسی دری مرا به خود بکشاند نخواندم و فصل طلایی دوره ابتدایی مکتب ما همانا خوانش کتاب های قرائت فارسی دری استاد محمد آصف مایل بود.

استاد مایل در سال (1288) خورشیدی در گذر نواب کابل دیده به جهان گشود. دوره مکتب را با فراغت از لیسه حبیبیه پشت سر گذاشته لیسانس خود را از فاکولته حقوق و علوم سیاسی پوهنتون کابل بدست آورد. استاد مایل باری در آسمان ژورنالیزم افغانستان نیز همچون ستاره یی درخشان جلوه افروخت و اهتمام مجله وزین عرفان را به عهده داشت. یک نگاه گذرا به وظائف رسمی استاد نشان میدهد که جناب ایشان به صفت مدیر اداری مکتب میخانیکی، مدیر اداری فاکولته طب، مدیر معارف پروان، مدیر معارف بلخ، مدیر معلمین و مأمورین وزارت معارف، مدیر لیسه حبیبیه، مدیر تدریسات ابتدایی، رییس تدریسات ابتدایی معارف، معین وزارت معارف و مشاور وزارت معارف ایفای وظیفه نموده اند.

تألیفات استاد شامل کتابهای الفبا برای صنف اول، قرائت فارسی برای صنف دوم، قرائت فارسی برای صنف سوم، قرائت فارسی دری برای صنف چهارم، قرائت فارسی دری برای صنف ششم کتابهای اول و دوم سواد آموزی برای کلان سالان و غیره میباشد.

تألیفات استاد مایل در آن سالها به حدی استادانه، جذاب و دلکش بود که ایشان به صفت یک متخصص و کارشناس ورزیده معارف بخاطر انتقال تجارب شان در سیمینار ها و کنفرانس های بین المللی اشتراک می ورزیدند و در داخل کشور مفتخر به دریافت نشان درجه اول معارف، نشان ستور طلایی، نشان رشتین و ده ها تقدیرنامه و تحسین نامه گردیدند. محققان کارهای ارزشمند استاد مایل را در سه عرصه ارزیابی می نمایند. یکی تألیف کتب درسی دوره ابتدایی، دوم تألیف کتب درسی کلان سالان و سوم بخش ادبیات کودک. استاد مایل شاید یکی از اولین استادانی باشد که نظم های شیرین و به سطح فهم کودکان قرین را در نصاب درسی مکاتب شامل نموده و به زبان کودک شعر گفته است. استاد مایل یکی از چیره دست ترین استادان معارف میباشد که زبان کتب درسی دوره ابتدایی را تا سطح فهم اطفال در کمال مهارت مسلکی نزدیک ساخته با تصویر های زیبا و رنگ آمیزی های جذاب و دلگشا قدرت تخیل کودکان را انکشاف داد.

استاد دین محمد مضطر یکی از پیشکسوتان معارف افغانستان باری اندر باب تألیفات ارزشمند استاد مایل گفته بود:«زمانیکه استاد مایل کتاب الفبا را برای صنف اول نوشت من مدیر تألیف و ترجمه وزارت معارف بودم. به جرئت میتوانم بگویم که در تاریخ معارف افغانستان چنان کتابی که استاد مایل تألیف نمود وجود ندارد و اگر مبالغه نشود باید علاوه نمایم که ایشان در آن زمان بمب اتم را اختراع نمودند زیرا کتابی را که استاد نوشته بود قدرت و نیروی کمتر از اتم نداشته و معارف افغانستان را تحرک بزرگ بخشید. او بهترین معلم بود و خوش داشت تا معلم باشد و معلم بماند.»

پویای فاریابی اندرباب استاد مایل میگوید:«آثار و داشته های استاد مایل در بخش ادبیات کودک آنهم در درازای بیشتر از نیم سده که در ادبیات درسی افغانستان مطرح است ارج و بهای فراوان دارد.»

استاد محمد آصف مایل از ستارگان درخشان آسمان معارف افغانستان و از شخصیت های خدمتگذار اصیل و بی بدیل معارف کشور بود که تا چرخ گردون به پاست نامش جاودانه بر تارک افتخارات معارف افغانستان به جاست.

با دریغ و درد که روزگار این شمع فروزان معارف در (10) عقرب (1368) خورشیدی به پایان رسید اما یادش در قلب هر معلم و متعلم عاشق علم و دانش جاودانه زنده است!

ثبت است بر جریده عالم دوام شان

چه دردناک است خموشانه گذشتن در  روز معلم از یاد کسی که با تألیفاتش کشور را چون بمب از جای تکان داد ما که در عصر غلطی های چاپی کتابهای درسی وفقدان ذوق وسلیقه دیزاین کتابهای مرغوب زندگی میکنیم و آن را یک چیز عادی میدانیم! جا دارد نشانی به نام این فرزانه معارف که درست مینوشت، درست میخواند و درست تألیف میکرد نام گذاری شود و از یکصدمین سالگرد تولدش که ماه عقرب امسال است تجلیل شایسته به عمل آید.