چالش های انتخابات

شماره 49/سه شنبه 30 سرطان 1388/21 جولای 2009

به خاطر روشن شدن ابعاد مختلف چالش های انتخابات ریاست جمهوری ارمغان ملی گفتگویی با جناب دکتور محمد طاهر هاشمی استاد فاکولته حقوق و علوم سیاسی پوهنتون کابل انجام داده که به توجه خوانندگان رسانیده میشود:

ارمغان: در شرایط کنونی انتخابات افغانستان با کدام چالش ها رو به رو میباشد؟Picture 019

هاشمی: در افغانستان مثل همه چیزهایی که ما به آن مواجه هستیم مسأله انتخابات هم یکی از مسایل بسیار پر چالش است دلیلش اینست که ما به مسایل انتخابات تازه وارد هستیم و از جانب دیگر جامعه ما یک جامعه نا متجانس است، از یک جامعه نا متجانس خصوصیاتش اینست که در بسا مسایل به آن نتایج که شما در کشور های دیگر متوقع هستید برسید در این کشور ها ممکن است با مشکل به آن مواجه شوید و از جانب دیگر به این هم شما ملتفت هستید که دموکراسی وانتخابات که یکی از مؤلفه های دموکراسی است به ذات خود در پهلوی اینکه عناصر اجتماعی و سیاسی را دارد یک فرهنگ است و فرهنگ و نسج و پختگی محتاج گذشت زمان . بدبختانه در گذشته افغانستان نه تجربه سیاسی وجود داشته نه مشارکت سیاسی و نه احزاب سیاسی وجود داشته تا اینکه ما تجربه و مشارکت سیاسی پیدا کنیم و از آن یک فرهنگ دموکراتیک بروز بکند. مگر امروز که ما انتخابات دوم را پشت سر می گذاریم اینطور نشان میدهد که ما مشکلاتی هم در این انتخابات خواهیم داشت قسمی که در انتخابات گذشته هم داشتیم، ولی این انتخابات با وجودی که ما امیدواریم که انتخابات خوبی باشد انتخابات شفاف باشد انتخابات ملی و مردمی و عام باشدکه ما یک انتخابات شفاف داشته باشیم یک انتخابات مردمی داشته باشیم و یک انتخابات عام و همگانی داشته باشیم (شاید مشکلات وجود داشته باشد) بخاطر اینکه در همین مبارزات انتخاباتی یقیناً ملتفت شده اید که اشخاصی که خود را کاندید کردند به ریاست جمهوری افغانستان، این ها به مسایل بسیار قومی نگاه کردند و در عین زمان به صورت بسیار قومی مبارزات خود را ادامه دادند. کمپاین انتخاباتی شان بسیار قومی بوده یعنی آنچه ما به حیث یک موضوع و پدیده اجتماعی و ملی میدانیم، متأسفانه در شرایط فعلی ما آن را یک بار دیگر قومی ساختیم به صورت مثال من خدمت شما عرض بکنم که وقتی یک کاندید را شما شخص خودش را با ارتباط قومیتش مطالعه میکنید می بینید که معاونینش از دو قوم دیگر تعین شده است و آن معاونین هم از اشخاص متنفذ قومی است نه از آن کسانیکه از صف مردم بیرون شده باشند و توانائی کاری به حیث معاون رئیس جمهور داشته باشند، لذا از همین اکنون می فهمیم که انتخابات به نام مردم بدون مردم صورت میگیرد و در سطوح بالا قدرت بین متنفذین به نام مردم تقسیم می شود، این جاست که ما در قدم اول انتخابات را از شکل ملی بیرون ساختیم و به شکل قومی و قبیلوی و سمتی ساختیم، در عین زمان بنابر قومی بودن و سمتی بودن حتی کمپاین انتخاباتی ما شفاف نخواهد بود و تا اکنون می بینیم که شفافیت ندارد و در جریان انتخابات هم شفافیت لازمی نخواهد داشت، با وجودیکه می گوئیم که در دموکراسی ها و ایجاد دموکراسی ها مجبور هستیم که از یکجا آغاز بکنیم یک کشوری به سطح افغانستان در راه دموکراسی قدم گذاشته مؤسسات دموکراتیک را از طریق قانون اساسی در افغانستان وارد کردند جنبه های عملی ساختن انتخابات یک قدم بعدی است اما بسته به خود ما است که تا کدام حد ما آن را منحیث یک پدیده ملی ارزیابی می کنیم و یا تا کجا این را می کشانیم به طرف منافع شخصی و گروهی و قومی و سمتی بر این اساس است که من فکر میکنم در ضمن اینکه توضیح همان طور شده میتواند که انتخابات خوب است تا مردم سهم بگیرند، ولی متأسفانه کسانیکه در تلاش این هستند که از این انتخابات استفاده نا درست بکنند تا امروز استفاده نا درست صورت گرفته و از این به بعد هم استفاده نا درست صورت خواهد گرفت.

ارمغان: انتخابات معیاری به کدام اصول و چه قسم میتواند تدویر یابد؟

cartoon

هاشمی: چیز بسیار مهمی که است در دنیای دیگر، مخصوصاً در کشور های غربی و دموکرات اصلاً همان فرهنگ سیاسی است که خدمت شما عرض کردم، فرهنگ سیاسی در جامعه حکم فرمایی دارد مردم بنابر همین سطح فرهنگ سیاسی از مفیدیت رأی، از ارزش های سیاسی آن و از اینکه در سرنوشت آن ها چه تأثیر مثبتی دارد آگاهی دارند. این بسیار بخش مهمی است که متأسفانه در افغانستان وجود ندارد. در کشور های دیگر، خوب در این شک نیست هیچ وقت ما نمی توانیم بگوئیم که یک انتخابات کاملاً فاقد هر گونه نقص و معایب صورت می گیرد، در هر کشور دیگر ممکن است چند فیصد از این گپ ها باشد و هر قدر فرهنگ سیاسی مردم را ضعیف می بینیم همان قدر ممکن است که انتخابات شفاف نباشد، در پهلوی آن کسانیکه کاندید می شوند، بیشتر تکیه شان روی مسایل ملی، روی منافع ملی و مصالح ملی است نه مسایل قومی، زبانی و سایر مسایل سیاسی، به این اساس است که از هر دو طرف کسانیکه کاندید میشوند و کسانیکه رأی میدهند دارای یک فرهنگ سیاسی پیشرفته هستند لذا در نتیجه یک انتخابات مردمی، یک انتخابات عمومی و یک انتخابات که مطابق میل اکثریت جامعه و به صورت شفاف باشد. در آن کشور ها عملی میشود، در کشور هایی مثل امریکا، فرانسه و غیره شما می بینید که انتخابات واقعاً یک مسألۀ است که مردم به آن علاقه میگیرند، امروز مردم ما متأسفانه آن علاقمندی را که دیگر کشور ها به انتخابات دارند ندارد.

ارمغان: یک مسأله بسیار اساسی را که جناب شما به آن اشاره کردید که در افغانستان حق شهروندی در انتخابات به خاطر عدم آگاهی عامه و معاملات کاندیدان رعایت نمیشود، حال ما اگر با همین تخطی ها و با همین مشکلات یک انتخاباتی را به راه می اندازیم در حالیکه ناظرین بین المللی و کمیسیون انتخابات هم وجود دارند آیا در آینده میتوانیم بگوییم که یک نظام قانونمند و مشروع داریم؟

هاشمی: اصولاً مطابق قانون اساسی از طریق انتخابات حاکمیت ملی مربوط به مردم افغانستان است و ملت افغانستان از طریق مستقیم و غیر مستقیم یا از طریق نماینده های خود در این مشارکت سیاسی سهم میگیرند. لذا مشارکت سیاسی یک طرفش رأی دادن و انتخابات است مطابق پرنسیپ هر شخص یک رأی حق دارد، در افغانستان انتخابات باید به همین شیوه مرعی الاجراء قرار بگیرد بنابر کمبود هایی که ما داریم نمیتوانیم بگوئیم که در این انتخابات و یا در انتخابات بعدی و یا ممکن است در ظرف (10) انتخابات آینده بتوانیم. ولی خدمت شما عرض کردم که ما باید از یک جا شروع کنیم اگر انتظار بکشیم که ما و جامعه ما آماده پذیرش این پرنسیپ های دموکراتیک رأی دادن و رأی گرفتن نیستند پس چه وقت آن را شروع کنیم در (15) سال آینده ممکن است که ما به همین مشکل مواجه باشیم از حالا آن را شروع می کنیم ودر آینده تغییراتی در آن می آوریم و من یقین دارم که مردم افغانستان به مرور زمان از همین جنجال های فرض می کنیم زور آزمائی و این ها بیرون شوند یقیناً ملتفت خواهند شد که رأی دادن یک حق این هاست و این حق خود را باید در جهت مصالح ملی و شخصی خود استفاده کنند و در این من فکر میکنم خود مردم باید این کارها را شروع کنند ولی متأسفانه مردم به آن سطح نیستند که این مسایل را درست درک کنند و مال دولت در فکر تقسیم خود هستند، نیرو یا قدرتی که بسیار اثر مثبت دارد در همین مسایل مطبوعات است ولی بدبختانه در بسا مسایل می بینم که مطبوعات هم سمتی و قبیلوی شده الی اینکه به همان اخبار مجلات رادیو و تلویزیون ها اکتفا کنیم که آنها فقط به اهداف مصالح ملی کار می کنند. این در بلند بردن سطح دانش مردم و آگاهی دادن برای آن ها در مسایل انتخاباتی بسیار نقش دارند و در عین زمان با روش ها انتقادی که دارند ممکن است که کاندیدان را متوجه خبط و خطای شان بکنند متأسفانه در کشور ما زورگوئی ها به حدی رسیده که کسی تا چیزی به نفعش نباشد به آن گوش نمیدهد و کسی نیست که آنها را وادار بسازد. چنانکه شما دیدید که یک تخطی بسیار بزرگی از قانون اساسی در مورد کسانیکه کاندید انتخابات ریاست جمهوری هستند شد و یکی دو بار از طریقه رادیو پرس کنفرانس و تلویزیون این به بسیار صراحت گفته شد ولی کسی اعتنا نکرد.

ارمغان: جامعه جهانی بعد از (29) اسد می خواهد یک وریانت کار با اداره قانونی افغانستان را داشته باشد در حالیکه موازین یک انتخابات معیاری در افغانستان مساعد نیست، شما چه فکر میکنید آیا با اجرای این انتخابات ما شا هدکدام تغییر در زمینه مبارزه با فساد اداری، مبارزه با مواد مخدر و حل بحران های حاد کشور خواهیم بود وآیا دنیا این انتخابات را با معیار های جهانی تحویل خواهد گرفت؟

هاشمی: من نمی خواهم صحبت خود را به شیوه یی بکنم که از آن بوی نا امیدی بیاید چرا در مسایل سیاسی نباید نا امید شد، نباید مأیوس شد ور نه از کار سیاسی باید آدم بیرون شود. امیدوار هستیم که در افغانستان کارهای خارق العاده شود که این آرزومندی شما و ما بر آورده شود. ولی من بسیار خوشبین نیستم بخاطر اینکه کسانیکه کاندید هستند در ریاست جمهوری، با خود آقای کرزی سنگ بنای سیستم اداری و سیاسی و قضای افغانستان را گذاشتند لذا اگر امروز آقای کرزی را ملامت قرار میدهند پس چرا در اصلاح این سیستم و در برگزاریش به شکل درست علمی و منطقی این ها در اوایل این انتقادات را نکردند و در جهت بهبودش کار نکردند، دوم اینکه تا همین اکنون من و شما نشنیده ایم که پلان و یک خط مشی را پیش کرده باشند که در آن واقعاً اهداف ملی نهفته باشد و اصلاحات در اداره و قضا و سیستم دولتی به وجود بیاورد ولی هر کس میگوید که من اگر رییس جمهور شوم یک میلیون و دو میلیون نفر کار می یابد، اما چگونه این شده میتواند یا گفته می شود که تمام بدبختی های ما ناشی از رژیم سیاسی ریاستی است و ما این رژیم را به صدارتی تبدیل می کنیم و این طور وانمود میشود که با صدارتی شدن و با پارلمانی شدن رژیم تمام درد ها دوا می شود در حالیکه غافل از این مسأله هستیم که رژیم ریاستی و پارلمانی هر دو مثال خوب است ولی ما بد هستیم که نمی توانیم تطبیق درست بکنیم یا گفته میشود که قانون چالش دارد، مشکل دارد و خلا دارد ولی کسی نمی پرسد که در شش سال گذشته تا کجا این قانون اساسی با چالش و با مشکل مورد تطبیق قرار گرفت هر وقتی خواسته شد سر مواد قانون اساسی و خواسته های مردم پا گذاشته شد لذا امکانات وجود دارد مسأله افغانستان مسأله ناممکن نیست راه های بسیار منطقی، راه های بسیار علمی وجود دارد که در افغانستان اگر حالت صد درصد خوب نمیشود حد اقل پنجاه درصد خوب در ظرف 5 سال پیشتر باید میشد و تا هفتاد درصد در ظرف 5 سال آینده ولی متأسفانه که در ظرف 5 سال گذشته ما نتوانستیم که حتی 2 فیصد متناسب به شرایطی که برای ما احیاء شد از لحاظ پولی، از لحاظ امنیت که ما به آن مؤفق نشدیم امروز هم من با تمام همان پسیمیزمی که دارم احساس میکنم اگر راه های درست پیش گرفته شود با کمک جامعه جهانی ممکنست که ما قدم های مثبتی بگذاریم من خودم می بینم که راه وجود دارد در کشور های دیگر درپیشرفت و انکشاف شان ناممکن وجود نداشته، چرا من نمی فهمم در افغانستان ما این چیز ها را نا ممکن بدانیم ولی به سبب این است که شما وقتی هدف را تعین میکنید از کدام راه ها به آن میخواهید متوصل شوید، اگر شما بخواهید که از همین پوهنتون کابل به کابل بروید ولی راهش را ندانید که به کابل چگونه برسید شما یکماه اگر سفر کنید ممکن است که همه جا ها را بگردید ولی به کابل نرسید اما راه مستقیم را اگر پیش بگیرید ما به کابل به زودی می رسیم.

ارمغان: با همین تیم های موجود آیا میتوان به مؤفقیت امیدوار بود ارمغان ملی بی طرف است شاید رقبای آقای کرزی استدلال شان این باشد که ما با آقای کرزی همکاری کردیم و آنها وقتی که نظریات ما را نشنیدند ما استعفا کردیم به هر حال ما این بحث را نمی کنیم که کدام آنها خوب است آیا در مجموع همین تیم های موجود کاندیدان میتوانند کدام تغییر را بیاورند؟

هاشمی: من فکر میکنم که تنها اشخاص با یک سلسله آرزو ها و امیدواری ها نمیتوانند کار بکنند اشخاص با یک طرز دید شفاف با یک تیم کاری که فاقد تعلقات قومی و قبیلوی باشند ولی من وقتی که میبینم یک شخصی که کاندید ریاست جمهوری است و ما در منجلاب بدبختی های قومی و قبیلوی زبان، سمت و این ها در گیر هستیم و تمام بدبختی های ما ناشی از همین است، باز می بینیم که او شخصی که به خاطر حفظ منافع ملی یا پیشبرد منافع ملی خود را کاندید ریاست جمهوری کرده و از اولین مرحله خود را در تعلق قومی این ها بسته کرده این خودش خلاف قانون اساسی است، در قانون اساسی گفته شده که رئیس جمهور در زمان تصدی وظیفه نمی تواند که به ملحوضات قومی، قبیلوی، زبانی و این ها کار کند پس کسی که کاندید ریاست جمهوری است او هم نمی تواند که کمپاین انتخاباتی خود را به شیوه قومی و سمتی شروع بکند پس حرکت اول ناشی از اشخاص مخالف قانون اساسی است. خوب در این شک نیست که یکی از همین اشخاص احتمالاً به حیث رییس جمهور انتخاب شود ولی بسته به این است که بعد از آن پلان کاریش، تیم کاریش چه خواهد بود اما برای فعلاً صرف گفتیم که منافع ملی افغانستان به ارتباط قوم و قبیله تقسیم شده و این تقسیم یک تقسیم درست و مشروع نیست.

ارمغان:41 کاندید مطرح است اما کاندیدی هم وجود دارد که تا کنون مرامش را کس نشنیده عکسش را نه دیده و دفتر هم ندارد کاندیداتوری 41 تن به نظر شما چگونه است آیا واقعاً 41 راه وجود دارد که کشور از آن طریق به یک هدف برسد؟

هاشمی: مسأله اساسی در این است که گفتیم که ما پختگی و نسج سیاسی نداریم، تجربه و مشارکت سیاسی نداریم، احزاب سیاسی نداشتیم که مطابق به منافع ملی راه گشای مردم کشور باشد. تا امروز اخبار ها، رادیو ها، تلویزیون ها، احزاب سیاسی، گروپ های سیاسی همه مبتنی بر منافع قومی و قبیلوی و سمتی بود شما یک حزب را می بینید که به نام منافع ملی تأسیس شده ولی از یک قوم به خصوص، لذا منافع ملی را در زیر چتر تفکر ملی نمی بینیم. منافع ملی را پشتون و تاجک و اوزبیک و هزاره، احزاب سیاسی ما هم به همین شکل و در بین همان اقوام هم این مسایل را از دیدگاه شخصی خود می بینند، یا احزاب سیاسی به تعداد یکصد و چند حزب تأسیس می شود این خودش عدم اشتراک فکری، عدم موجودیت یک تفکر ملی را می رساند لذا افتراق نظر ها زیاد است، احزاب سیاسی زیاد است در کشور های عقب مانده که این افتراق فکری بسیار زیاد است هنوز با هم در زیر چتر ملی یکجا نه شده اند احزاب سیاسی بسیار متعددی به وجود می آید ولی به مرور زمان وقتی که تجربه سیاسی بوجود آمد این احزاب مدغم می شوند ائتلاف می کنند و بالاخره در نهایت مثلیکه شما در انگلستان می بینید بیشتر از 80 حزب سیاسی وجود دارد ولی دو حزب مقتدر است که در انتخابات همین ها نقش اول را دارند در افغانستان هنوز دور هستیم از این موضوعات و در عین زمان ما نتوانستیم که تفکر ملی را خلق کنیم، ببینید که تا همین حال ما فکر می کنیم که اگر رییس جمهور از قبیله و سمت من نه بود منافع من در خطر است، در حالیکه ما این توانائی ها را باید به وجود بیاوریم اینکه در گروپ کاری حکومت و دولت چه کسانی است چند نفر از چند قبیله و قوم است مگر اشخاصی هست که اینها تابع تفکر ملی هستند و برای منافع ملی کار میکنند، آنجاست که ما این تشویش را نمی داشته باشیم که چون از قوم من نیست شاید منافع مرا در خطر بیاندازد، بعضی ها اگر به روی اخلاق سیاسی هم عمل میکردند باید کاندید نمی شدند بخاطر اینکه مردم در یک تردد هستند، مردم در یک تاریکی هستند، مردم در یک اغتشاش فکری هستند این ها را یکبار دیگر 41 نفر پشت خود می کشند، ببینید که چیز های بسیار ساده در محیط ما رخ می دهد از یکی از …ها پرسیدند که به کی رأی میدهی گفت عکس ها را دیده هر عکس را که خواستم برایش رأی می دهم یعنی بخاطر یک عکس رأی می دهند از همان لحاظ است که کاندید های محترم ما با دستار ظاهر می شوند، با نکتائی عکس گرفتند، با پیراهن و تنبان عکس ها گرفتند به خاطر اینکه جلب توجه را به لباس بکنند، مثلاً یکی دستار یکی از سمت های افغانستان را به سر گذاشته فکر می کنند منافع آن ها در وجود این است در حالیکه ما باید تمام مسایل را متمرکز بسازیم به منافع ملی، طرز لباس پوشیدن از عنعنات یک سمت افغانستان پیروی کرده نمیتواند که شما را مؤفق بسازد در مسایل سیاسی، ما باید عملاً در جهت بر آورده ساختن منافع اقوام افغانستان عملاً کار کنیم وآن با یک پلان کاری، با یک طرز دید شفاف و خود را بیرون ساختن از تعلقات قومی، قبیلوی، سمتی و زبانی میشود تا امروز متأسفانه این را کمتر می بینیم آرزومند هستیم که بعد از این اینها در روی صفحه تلویزیون ظاهر شوند با یک دید ملی، با ایده های جدید، با طرز کاری که این ها دارند تا آنکه مردم ملتفت شوند که یک چیزی است.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s