بایگانیِ نوامبر 2009

مردم در انتظار اند!

نوامبر 23, 2009

 

شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

 

در این روز ها ضربان قلب سیاست در کابل تند تر می تپد، مردم باران انتقاد های جامعه جهانی را بر آقای کرزی قبل از مراسم تحلیف شنیدند و همزمان با آن نشستن وزرای خارجه کشور های غربی را در جشن مراسم تحلیف دیدند. مقارن  با آن مردم هشدار وزیر خارجه بریتانیا را در جهت امکان سقوط دولت بعد از خروج نیروهای بین المللی از افغانستان، اظهارات خانم نانسی پلوسی را در مورد آقای کرزی، تقاضای پاکستان را از ایالات متحده بخاطر توجه به نقش آن کشوردر رابطه به قضیه افغانستان، آمادگی عربستان سعودی را در میانجیگری با طالبان، موافقت روسیه را با آقای کرزی در مخالفت با نظر بریتانیا در جهت محل تدویر کنفرانس بین المللی پیرامون افغانستان، اظهارات وزیر امور خارجه ایالات متحده را در جهت امکان استمرار کمک ملکی به افغانستان حتی بعد از خروج نظامی از کشور، ادعای انتقال ملا عمر از کویته به کراچی توسط آی اس آی و تشکیل شورای طالبان در کراچی را با دقت دنبال نمودند. مردم با شنیدن این اخبار ضد و نقیض نوعی دچار توفان دماغی شده پیرامون این مسایل در محافل، مجالس و نهاد های اجتماعی، مدنی و سیاسی همه روزه بحث مینمایند. کلیه بحث ها به چند نکته خلاصه میشود:

-1 انکشافات بطرف تأمین صلح است و یا اشتعال جنگ؟

-2 در دسترخوان مردم با این نکته نظر های متفاوت چه تغییری روی خواهد داد، نان اطفال شان کم خواهدشد یازیاد؟

-3 بی کاری، مریضی، آواره گی، بی سرپناهی و غیره مشکلات مردم چگونه حل خواهد شد؟

-4 آزادی های مدنی و سیاسی شان چگونه حفظ خواهد شد؟

با بر شمردن این موارد مردم در اکثر محافل اجتماعی، سیاسی و مدنی میگویند: اگر سمت حرکت بطرف مثبت نباشد هر تغییر شاید برای کسانیکه قدرت طلب اند دلچسپ باشد اما مردم به آن علاقه نخواهند گرفت و امکان موج معکوس قدرت طلبی ها، زورگویی ها و معامله گری ها در افغانستان خطرناک خواهد بود. Ÿ

در راه بندان تحليف اطفال نوزاد تلف شدند

نوامبر 23, 2009

 

شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

 

کوه بچه

بالاخره مراسم تحلیف آقای کرزی با حضور وزرای خارجه کشور های غربی در شرایطی در ارگ برگذار شد که جاده های منتهی به ارگ را نیرو های امنیتی در تمام شهر بسته بود و به گزارش رسانه هاچند طفل از نرسیدن به شفاخانه هنگام ولادت در راه تلف شدند.
عدم حضور یونس قانونی رییس ولسی جرگه یا مجلس نمایندگان در مراسم تحلیف و گردهمایی وکلای مخالف در مقر پارلمان و انتشار سخنرانی های مخالف آنان از کانال یکی از تلویزیون ها همزمان با تحلیف آقای کرزی شهروندان کابل را حیران ساخته بود.
در محافل اجتماعی و مدنی صاحبنظران میگفتند که آن سخنان خانم کلینتون، رهبران فرانسه و گوردن براون به آدرس رییس جمهور کرزی چه شد که حالا در کنارش در جشن مراسم تحلیف نشسته اند و از طرفی این مسأله را نیز کارشناسان مطرح میکردند که اگر در چنین روزی نیرو های بین المللی در افغانستان حضور نمیداشت چه واقع میشد؟
به هر حال از نظر صاحبنظران مردم افغانستان اکنون در تنگنای عجیبی گیر مانده اند. اگر افغانستان را با نیرو های بین المللی قبول میکنند دیده میشود که آنان اجندای واحد میان شان ندارند، اگر شرایط خروج تدریجی آنان را مد نظر میگیرند با چنین وضعیتی که کشور دارد خطر حتی وقوع جنگ جهانی و یک حرکت بین المللی ضد غرب از کوه های افغانستان متصور است که باز هم مردم افغانستان پایمال خواهد شد.
بعضی از صاحبنظران به این باور اند که بهتر آنست که در شرایط کنونی به عوض ایجاد چتر های به اصطلاح مشارکتی و بستن دروازه احساسات مردم، دولت باید به مردم در این مرحله آزادی های مدنی در تشکیل اپوزیسیون واقعی داده حق مردم را در ابراز نا رضایتی های شان از پروسۀ انتخابات و غیره مسایل لحاظ کند، در غیر آن بازی با دیگ سر بسته احساسات سر کوفته مردم خیلی خطرناک خواهد بود.Ÿ

اخبار مهم

نوامبر 23, 2009

رابرت گیتس:اوباما به راتلونکې اونۍ د افغانستان په هکله نوې ستراتيژي اعلان کړي

شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

د متحده ايالتونو اولس مشر بارک اوباما غواړي چي د راتلونکې اونۍ په پېل کي د افغانستان په هکله خپله نوې ستراتيژي اعلان کړي. د اوباما وياند رابرټ ګيبس د جمعې په ورځ وويل چي اوباما به د افغانستان په وړاندي خپله نوې ستراتيژي په امريکا کي د شکر ګذارۍ د ورځي د مراسمو وروسته اعلان کړي. په امريکا کي د ښه کښت او حاصل لپاره هر کال دغه ورځ لمانځل کيږي چي دغه کال به په راتلونکې پنج شنبې ولمانځل سي. داسي اټکل کيږي چي اوباما به د خپلې نوې ستراتيژۍ له مخي و افغانستان ته د شلو او څلويښتو زرو تر منځ نوي امريکايي پوځيان ولېږدوي. هغه پداسي حال کي چي په افغانستان کي اوس د امريکايي عسکرو شمېر د68000 په شاوخوا کي دی. د اوباما د نوي ستراتيژۍ د اعلانولو وخت پداسي حال کي اعلانيږي چي د امريکا د جمهوري غوښتونکي ګوند غړو په وار وار پر اوباما نيوکې کړي چي د افغانستان په هکله خپله ستراتيژۍ يې زياته ځنډولې ده. Ÿ

                                                                     دویچه وله

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

»افغانستان د ماشومانو لپاره خطرناک هېواد»

شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

ملګري ملتونه وايي په افغانستان باندې د امريکا له يرغله او دطالبانو له ماتې اته کاله وروسته هم دغه جګړه ځپلی هېواد د نويو زېږېدليو ماشومانو لپاره د نړۍ تر ټولو خطرناک ځای دی .

د ماشومانو لپاره دملګرو ملتونو دملاتړ ادارې يا په نړۍ کې دماشومانو دژوند په هکله د 2009 کال په چمتو کړي راپورې کې په دغه هېواد کې د ماشومانو په ځانګړي ډول د نجونو حالت ناسم بللی دی.

په راپور کې ويل شوي چې د افغانستان په هرو زرو نويو زېږېدونکو ماشومانو کې 257 مړه کېږي چې دا د نړۍ د نورو هېوادونو په پرتله بې ساري لوړه کچه ده .

دغه راز د راپور له مخې ددغه هېواد په سلو کې تر اويا ډېر وګړي د څښاک پاکې او سمې اوبه نه لري او د طالبانو تر ولکې لاندې سيمو کې د ماشوم او مور مړينه د روغتيايي اسانتياو د کمښت له امله ډېره زياته ده .

تر دې څو ورځې مخکې د افغانستان دبشري حقونو خپلواک کمېسيون هم په دغه هېواد کې دماشومانو د ژوند په هلکه خپلې موندنې خپرې کړې .

د کمېسيون چارواکو ويلي و چې په تېر يو نيم کال کې په دغه هېواد کې دماشومانو پر وړاندې تاوتريخوالی زيات شوی دی .

په سلو کې 38 افغان ماشومان د کوکنارو په کروندو کې دکار په ګډون بېلابېل سخت کارونه کوي او په سلو کې 31 ماشومان روغتيايي اسانتياوو ته لاسرسی نه لري .

دغه راز په سلو کې 26 هغه ماشومان چې عمر يې ښوونځي ته د تللو دی ، خو دوی د امنيتي او اقتصادي ستونزو له امله له زده کړو څخه بې برخې دي .

د کمېسيون د چارواکو په وينا د تېر يو نيم کال په اوږدو کې له دغه کمېسيون سره د ماشومانو د تښتولو60 او دجنسي تېری37 پېښې ثبت شوې دي .

همدا رنګه په همدغې موده کې د بهرنيو او افغان ځواکونو په ځمکنيو او هوايي بريدنو کې هم دافغان ماشومانو د وژنې پېښې زياتې شوې ديŸ.

                               بی بی سی

++++++++++++++++++++++++++++++

ميلي بېنډ: که بهرني ځواکونه د افغانستان څخه ووځی ښايي ډېر ژر افغان حکومت را وپرځول سي

شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

د بريتانيې د بهرنيو چارو وزير ډېويډ ميلي بېنډ ويلي دي چي که بهرني ځواکونه د افغانستان څخه ووځي نو ښايي افغان حکومت د پنځو دقيقو څخه تر اوو ورځو پوري د وسله والو لخوا ړنګ کړل سي او طالبان يو ځل بيا په افغانستان کي واک ته ځان ورسوي. ميلي بېنډ دغه څرګندونې و يوې بريتانوۍ ورځپاڼې ګارډين ته کړي دي. د نوموړي په وينا که د کابل حکومت ړنګ سي نو به د نړۍ والو لپاره ستونزه له سره پېل سي.

په عين حال کي د امريکا د دفاعي چارو وزير رابرټ ګېټس ويلي دي چي په افغانستان کي د پر مختګ لپاره د اداري فساد مخه نيول ډېر حتمي دي. له بلې خوا د امريکا د ډيموکراټ ګوند يوې مهمې غړې نېنسي پلوسي چي د امريکا د استازو د جرګې مشري هم په غاړه لري ويلي دي چي حامد کرزی دامریکا لپاره يو نامناسبه ملګری دی. نوموړي په يوه راډيويي مرکه کي زياته کړې چي پداسي حال کي چي امريکايان په افغانستان کي خپلې ويني او پيسې تويوي بايد چي افغان حکومت يو با اعتماده ملګری واوسيŸ.                                        

                         دویچه وله 

دموکراسی بی تعریف افغانستان

نوامبر 23, 2009

نوشته: محمد داود سیاووش

 شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

یکی از دشواری های اصلی روند دموکراسی در افغانستان فقدان تعریف دقیق و شناخت عمیق از ضرورت اجرای برنامه دموکراتیزه نمودن کشور میباشد.

به نظر میرسد افغانستان طی سالهای پس از تشکیل اداره مؤقت تا کنون فرصت های طلایی را در این زمینه از دست داده است. در حالیکه به روی کاغذ جملات جوان پسند و مدنی چون نظام مردمسالار، حکومت قانون، جامعه مدنی، آزادی بیان، حقوق بشر، تساوی حقوق زن و مرد و غیره را رهبران و مسوولان به ساده گی بیان میکردند، در عمل وضعیت سیاسی کشور طوری شکل داده شد که روال عمومی در مخالفت با ارزش های فوق سوق یافت.

تفکیک واضح قوای ثلاثه به دور از تأثیر صدر دولت به وجود نیامد و از طرق مختلف به این قوا طوری اعمال نفوذ شدکه در قوای مقننه از درون مانع اجرای برخی برنامه ها گردند. به خاطر بی اثر ساختن نقش و اهمیت جامعه مدنی و آزادی بیان فضا طوری آمد که احزاب از آستین مطبوعات آزاد و جامعه مدنی کمک ها را تصاحب نموده و صدا های واقعی را در گلو ها خفه کردند. اپوزیسیونی که باید با برنامه روشن و اهداف مشخص عرض وجود میکرد به دلیل مجال ندادن زمینه فراخ تبارز نیافت. در این حال مردم در نوعی خلای فکری در برابر یک حالت شبه انارشی قرار گرفتند که مفهوم آزادی بیان، جامعه مدنی، اپوزیسیون و مردمسالاری را در نوعی گروه بندی های مؤقتی، اتحادیه سازی ها، حزب ساختن ها و گردهمایی های زیر سقف اشخاص و افراد درک نموده در نتیجه اکثریت مردم به آن علاقه نگرفتند.

با یک برداشت بسیار سطحی هر کدری که از چوکی دولتی افتاد خود را اپوزیسیون نظام خواند و یا هر شهروندی که حتی اگر به دلیل نبود برق و گرانی نرخ ها چند انتقادی را مطرح نمود زمامداران نظام آنرا به نحوی صدای اپوزیسیون و گوش دادن به آنرا عالی ترین مظهر دموکراسی و مردمسالاری قلمداد نموده به آن مباهات میکردند. در حالیکه قانون رسانه ها طی هشت سال چندین پله از نردبان اولی پایین افتاد و عملاً تا ختم دوره پنجساله انتخاباتی ریاست جمهوری مفقود الاثر ماند، با آنکه در شعار بزرگان کشور آزادی بیان را یکی از دست آورد های شان قلمداد میکردند. در این مقال باید دید که آیا مفهوم آزادی بیان، جامعه مدنی و تفکیک قوای ثلاثه و اپوزیسیون فقط گوش دادن به چند انتقاد و تشکیل چند اطاق، رفت و آمد وکلا و کمیسیون هاست و یا معنی دیگری نیز دارد، آنانیکه تحولات سیاسی کشور را دنبال میکنند به آسانی در می یابند که چگونه قانون رسانه ها و آزادی بیان در پروسیژر قانونی توسط قوای اجرائیه عملی نشد؟ چگونه رأی عدم اعتماد پارلمان توسط قوه اجرائیه نا دیده گرفته شد؟ چگونه کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسي مطابق حکم ماده57 قانون اساسی تشکیل نشد؟ چگونه معاملات با اشخاص کار تشکیل اپوزیسیون واقعی را مانند تیر در هوا بی اثر ساخت؟ چگونه نبود یک سیستم و دیوان سالاری مغلق کار کشور را به فساد اداری کشید و افغانستان یکی از 5 کشور غرق در فساد جهان شد؟ چگونه زد و بند های زیر پرده، مافیای قاچاق مواد مخدر را قادر ساخت با تولید تریاک بیش از 90 فیصد جهان افغانستان را شهره آفاق این بدنامی سازند؟

به هر حال اکنون موقع آن رسیده که بالاخره صفی از افراد دلسوز این مسوولیت را به عهده گیرند که یک اپوزیسیون کارا، استوار، دارای برنامه، تسلیم نا پذیر و معامله نا پذیر به وجود آورند.

در آستانه انتخابات ریاست جمهوری زد و بند های زیادی بنام اپوزیسیون و قد بر افراشتن عده یی صورت گرفت تعداد زیادی از نشریه های این افراد فقط یک بار و به خاطر نشر عکس این یا آن کاندید و در چند شماره اولین و آخرین بار به نشر رسیدند و انتقادات، پیشنهادات، طرح ها و نظریاتی از طریق رسانه ها مطرح شد، ولی با پایان یافتن مبارزات انتخاباتی مانند دیگ شیر همه از جوش مانده به قول معروف «گفتند فسانه یی و در خواب شدند» و تا پنجسال دیگر  جامعه و حکومت را در مشکلات رها کرده هر یک پی کار شان رفتند و یا به دریوزگی چوکی در دستگاه دولت مصروف اند، بنابر همین ملاحظات است که لازم می افتد به مفهوم واقعی کلمه  اپوزیسیون و نقش آن در این مرحله بپردازیم:

اپوزیسیون:

اولاً باید این سوال را مطرح نمود که آیا هر منتقد برخاسته از بطن حکومت و چوکی طلب را میتوان اپوزیسیون نامید؟ آنکه بنابر نرسیدن به چوکی و مقام از دولت انتقاد می کند یا آنکه از چوکی دولت افتاده و دل آزرده است، یا آنکه در چوکات دولت یکی از پُست های بلند را دارد و از نعمات مادی و معنوی دولت برخوردار است و باز بخاطر کارهایی که مطابق میل خودش انجام نشده اشک میریزد، آیا آنها را میتوان اپوزیسیون نامید؟

به عقیده برخی کارشناسان پس از دهه دموکراسی در افغانستان اپوزیسیون به مفهوم واقعی آن سر بلند نکرده است. در دوره داود خان در قانون اساسی مسجل شده بود که تا زمان رسیدن مردم به رشد شعور سیاسی، حزب مربوطه که هنوز هویت مرئی نداشت در فضای سیاسی حق فعالیت را دارد. پس از هفت ثور زمامداران مدعی بودند که قدرت را به کمک کسی نگرفته اند و حاضر نیستند آنرا با کسی تقسیم کنند و حاضر نبودند حتی صدای دگر اندیشی را بشنوند. در حکومت مجاهدین اپوزیسیون بودن به شکل خشن آن به مفهوم رویارویی با توپ، تفنگ و راکت مقابل هم درک میشد و مخالفین صدای همدیگر را پس از پشته شدن کشته ها از طریق رادیو های بین المللی می شنیدند. طالبان اصلاً معنی حکومت جمهوری و مفاهیم مدنی را نمی فهمیدند و از شیوۀ امارت نشینی شان اصلاً توقع چنین مفاهیمی برده نمیشد. اما بعد از تشکیل اداره مؤقت است که میتوان پارۀ از توقعات را در این رابطه بطور واضح مطرح نمود. این دوره با آنکه با شعار جامعه مدنی، حقوق شهروندی، حکومت مردم، تساوی حقوق زن و مرد، حکومت قانون و امثال آن ظاهراً آغاز گردید ولی حتی در بیانیه رسمی روز اول اداره انتقالی از این مسایل ذکر واضح به میان نیامد و به سوال خبرنگار بی بی سی در این رابطه با تندی جواب داده شد، در آن شرایط چند گروه بر علاوه مردم مطرح بودند:

-1 یک عده با آنکه از غرب آمده و ظاهراً دارای افکار جدید فکر میشدند ولی عملاً با ذهن خالی و بدون برنامه و جذبه فکری بودند و پیام روشنی از این مفاهیم نداشتند و یا به دلایلی آنرا ارائه نمیکردند و فقط در سوق دادن افکار خارجی ها به نفع خودشان و در جریان غلط گذاشتن آنان مهارت داشتند.

-2 گروهی که در بر انداختن طالبان با جامعه جهانی همکاری نموده بودند ولی آمادگی ذهنی برای پذیرش مفاهیمی چون آزادی بیان و جامعه مدنی نداشته و در هر نوع استحاله خود را در مرکز قدرت میخواستند. برای آنان مهم نبود که نام نظام و اهداف روی کاغذ آن چیست، هر نوع نظام را فقط وقتی قبول داشتند که خودشان در آن مطرح باشند و خواهان موتر های آخرین مودل، قصر ها و چوکی های بلند بوده فقط با قرار دادی های بین المللی، مراکز پول و قدرت در تماس بودند.

-3 گروه هایی که در بر انداختن طالبان نقش نداشتند ولی تحت تأثیر افکار قومی، سمتی، قبیلوی و غیره به اطراف مراکز قدرت جمع شده با مشوره های شان به نحوی در سوق و اداره و بعضاً گمراه ساختن نظام تأثیر داشتند و به اصطلاح به نرخ روز نان می خوردند و به رنگ روز لباس میپوشیدند.

-4 گروه اصلی مردم که از فشار و شکنجه با آمدن نظام جدید رهایی یافته بودند و بدون برنامه ذهنی فکر میکردند که با آمدن غرب در افغانستان شاید «مدنیه فاضله» افلاطون ساخته شود و رفاه، سعادت، کار، عمران انکشاف و ترقی اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی وغیره برای شان به ارمغان خواهد آمد و توقعات بلند بالایی داشتند، با این حال با سرازیر شدن میلیارد ها دالر کمک های جامعه جهانی تلاش های آگاهانه برای دریافت این کمک ها و خنثی نمودن اثرات آن به جریان افتاد و آرزوی های آنان را در کلیه عرصه ها به یأس مبدل. به خاطر قاپیدن کمک های جهان و بی اثر ساختن آن اتحادیه های صنفی ژورنالیستان، نویسندگان، هنرمندان و غیره عملاً با نفوذ احزاب و سازمان های سیاسی افراد متنفذ پارچه پارچه شد و حتی وضعیت طوری آمد که افراد غیر مسلکی جانشین این نهاد ها شدند و به این ترتيب قوت و سازماندهی شان را از دست دادند. به طور عموم وضعیت طوری آمد آنکه مینوشت پول نداشت و آنکه پول داشت فکری برای نوشتن نداشت و به این ترتیب نوشته ها در قالب سلیقه های زورمندان و مطابق ذوق آنان در چوکات شرکت ها و بانک ها شکل گرفت چنان واقع شد که تعداد زیادی از نویسندگان در گرو افراد کم سواد قرار گرفتند.

از خصوصیات عمده این دوره آن بود که فکر جدید تولید نشد، نهاد های خود کفای نشراتی به وجود نیامد، نشرات سراسری ایجاد نشد، شبکه سراسری واقعی توزیع به وجود نیامد و حتی یک نشریه در سطح نیوز پاکستان و هشهری ایران هر چند به شکل رقابت منطقوی ایجاد نگردید، به خاطر تولید افکار مراکز تحقیقی واقعی ساخته نشد، مراکز آماری خلاف ماده 50 قانون اساسی از دسترس رسانه ها و اهل تحقیق دور ماند، در قوای دولت نوعی روحیه ستیزه جویی با رسانه های آزاد ایجاد شد و با این حال شرایط طوری رقم زده شد که هر کس باید انتقاد، پیشنهاد و نظر خود را فقط از زیر چتر دولت مطرح سازد.

افراد، احزاب و گروه ها فقط به شرط دور ماندن از چوکی دولت اپوزیسیون و در فردا با رسیدن به کرسی موافق دولت میشدند. چنان هم اتفاق افتاد که وزراء و حتی مقامات بالاتر از آن وقتی وارد بحث های اختلافی با مرکز قدرت میشدند خود را اپوزیسیون فکر میکردند.

اما اپوزیسیون چیست و چگونه باید باشد؟

اپوزیسیون به معنای مخالف، حزب مخالف یا جبهه مخالف می باشد، از نظر جامعه شناسی اپوزیسیون به مفهوم تلاش اتحادیه ها، گروه ها و دسته های افرادیست که میخواهند اهدافی را تحقق بخشند که با هدف های آتوریته های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی موجود در تضاد قرار داشته باشد. از نظر سیاست شناسی اپوزیسیون به گروهی از افراد در رژیم پارلمانی می گویند که از نمایندگان مجلس تشکیل می یابد و معمولاً در فرکسیون معین جمع می باشند، این افراد نه با دولت همکاری می کنند و نه به آن تعلق دارند ولی به قانون اساسی احترام میگذارند، وظیفه اساسی اپوزیسیون که توسط قانون حمایت میشود شرکت در جلسات مجلس، بحث و نظارت برای تأثیر مستقیم بر افکار عمومی و تأثیر غیر مستقیم بر اقدامات دولت است. در شرایط کنونی اپوزیسیون باید نقشی را ایفا کند که منتسکیو در کتاب روح القوانین در رابطه به ضرورت تفکیک قوای ثلاثه ابراز داشته است.

در نظام های ریاستی چون افغانستان بعضاًً یک اتحاد شخصی فی مابین رییس جمهور و اعضای پارلمان به وجود می آید در چنین حالت تفکیک قوای ثلاثه به مفهومی که منتسکیو بیان داشته به وجود نیامده از پارلمان بعضاً به صفت ارگان تائید کننده اقدامات رییس جمهور استفاده میشود و با این وضعیت در حالیکه وظیفه مراقبتی پارلمان به طور کلی از لحاظ قانونی نفی نشده ولی در عمل این نقش کاهش می یابد که باید این نقش را اپوزیسیون یا مخالفین دولت به عهده گیرند.  در نظام هایی که با دیکتاتوری و استبدادی اداره میشوند به بازی پارلمان و تقسیم قوا وقعی گذارده نمیشود و ایجاد اپوزیسیون امکان پذیر نیست.

ایجابات لحظه حاضر:

در لحظه کنونی که وضعیت خیلی شکنند میباشد باید با فورمول های گذشته به اصطلاح مشارکتی ملی و غیرهکه بیشتر بازی با کلمات و کار با چهره های دلخواه و بهانه برای کنار گذاشتن نا راضی هاست وداع گفته شود.

شرایط موجود ایجاب میکند در صورتیکه اکثریت اعضای پارلمان در تفاهم با رییس جمهور قرار گرفته اند، رییس جمهور اجازه دهد اپوزیسیونی خارج پارلمان تشکیل شود و در راه ایجاد آن کار شکنی نکند، اپوزیسیون هم باید از عناصری تشکیل شود که واقعاً نظریات متفاوت از حکومت موجود داشته و به چوکات قانون اساسی وفادار باشند، این اپوزیسیون مرکب از افرادی نباشد که توسط یک مهمانی یا چوکی و مقام خریده شوند، آنان باید افراد با تقوا، پاک نفس، متعهد به خدا، مردم و وطن و عاری از معامله و مجامله و ساخت و بافت های معمولی موجود باشند. این اپوزیسیون در کلیه ابعاد فعالیت را آغاز نموده دستگاه حکومت را با طرح ها، نظریات، افشاگری ها، گردهمایی ها و غیره تحت فشار قرار دهد. نهاد های مدنی از خواب بیدار شوند و در برابر قضایای سرنوشت ساز عکس العمل فوری و معقول نشان دهند، رسانه های آزاد دست به دست هم داده اولاً همه تحت یک چتر بزرگ جمع شوند و در ثانی فعالیت همآهنگ شان را در مبارزه علیه رشوه، اختلاس، قاچاق مواد مخدر و انواع مختلف مظاهر انحراف دستگاه دولت آغاز نمایند، شعرا و نویسندگان دست به دست هم داده از ژانر های داستان، شعر و غیره وارد معرکه مبارزه با انحرافات شوند، سینماگران، آوازخوانان و غیره هر یک به نوبه خود و از طریق دست به دست هم دادن و ایجاد اتحادیه ها و گروه های مربوط در این رابطه فعال شوند، جوانان، زنان و سایر اصناف و اقشار اجتماعی در چوکات اصناف شان متشکل شده فضای مدنی انتقاد، پیشنهاد، طرح، نظر، خواسته و مطالبه های پر جوش را به وجود بیاورند. در این حال از یکطرف دستگاه دولت تحت تأثیر قرارگرفته مجبور میشود اصلاحات را قبول کند و از طرفي شرایط انتخابات میان برنامه های قوی و ضعیف براي مردم مهیاء شده در فردا هر گاه اپوزیسیون قوی وجود داشته باشد به صفت الترناتیف قدرت را بعد از انتخابات به دست میگیرد. در غیر آن تا معامله در کار است حال ملت و مردم زار است. جامعه جهانی به عوض مصروف شدن با دیوان سالاری دولتی همکاری با این نهاد را آغاز نماید و از آنان باید پشتیبانی کند.Ÿ

درنگی بر سریال سرنوشت حضرت یوسف

نوامبر 23, 2009

 

موسی رادمنش

 

 

 شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

 

 

در این اواخر سریال های هندی، تُرکی، امریکایی، ایرانی، فرانسوی و عربی با ترجمه ها و دوبله های زبان های ملی ما (دری و پشتو) در شبکه های تلویزیونی کشور نُقل مجلس نشرات برای مخاطبین شان گردیده است.

آنطوریکه نشر این سریال در روال های مختلف ساختار های گوناگون، محتوای جداگانه به پایه اکمال رسیده و توسط پرودکش های تلویزیون های داخلی، دریافت و انعکاس داده میشود. تأثیر گذاری از آنها بر روان تماشاگران اسباب انتباه، عبرت و آموزش را مهیا میکند ولی عده از آنها تأثیرات ناگوار اخلاقی، به گونه یی یکنوع تهاجم فرهنگی را به بار می آورد که در کنار و رود این همه سریال ها و فلم ها، باز هم فلمسازان با درک و آگاه ما با سعی و تلاش، امکانات محدود ازسوژه ها، دیدگاه ها و چشم انداز هایی که در جامعه افغانی حاکم مایه تصویری گرفته، نویسندگان در چوکات سریال ها کارنامه ها در آورده همچو: سریال های افغانی، پلوشه ساخته مؤسسه فرهنگی آیینه، بلبل تلویزیون ملی، رازهای این خانه به کار گردانی خانم سادات و سیر نبی زاده، هیچ لند از تلویزیون طلوع، بُته سیاه ساخته موسی رادمنش از مؤسسه ایکول اکسس و چند دیگر که هر کدام با وجود کم رنگی و محاسن، اگر به حمایت و ارج گذاری داشته های سینمای کشور از سوی مقامات مسوول پشتیبانی صورت گیرد. با گمان و باور کامل آرام، آرام بدیل و جانشین سریال های وارداتی از فرهنگ بیگانه و جلوگیری از آثار مبتذل و بیراهه کشیده شدن ذهنیت عامه مردم ما به سمت ارتقا و توسعه به سوی غنامندی هر چه بیشتر هنر و فرهنگ و سینمای با هویت ملی قرار گرفته، بالاثر میتوانیم با ساخته های کشور های همسایه و منطقه به رقابت سالم پرداخته، استواری خود را با حمایت مسوولین هنر و فرهنگ کشور و مردم هنر پرور حفظ و پیش برویم.

حال درنگی به سریال و فلم داستانی از جهت محتوایی بودن آنها و ساختاری از یک قصه انتباه انگیز و آموزنده قرآنی (داستان اصحاب اخدود) که نهایت جالب است و این داستان را فلمسازان امریکایی فلمی بنام (سرنوشت یوسف) و ایرانی ها سریالی بنام حضرت یوسف(ع)، با پرداخت های زیبایی، دیکور، لباس ها، چهره پردازی، ادبیات خاص زمانی، تصویر برداری، آثار متفاوت با بیان اندیشه روشن و پیامگیر آموزنده را جهت نمایش در اقلیم سریال سازی تولید کرده اند.

اینک توجه شما عزیز خواننده را به بررسی محتوای فلم بنام سرنوشت یوسف به کارگردانی راجریانگ و فلمنامه نویسان، جیمز کرینگستون، نیول چتویند، محصول ایالات متحده، ایتالیا و آلمان که در محل طبیعی کشور (مراکش) تصویر برداری، تهیه و تولید گردیده معطوف میداریم که طرف استقبال بینظیر قرار گرفته است. زیرا تماشای سریال یک موضوع را آنهم در پرتو نور الهی، دل های سیاه، پر از کین و شرک را روشن و جلایش حق، محبوب یکتا را بر باطل سرفراز میگرداند و القاء میسازد.

عنوان فلم: سرنوشت یوسف

کارگردان: راجریانگ

فلمنامه نویسان: جیمز کرینگستون، لینول چتویند

تاریخ نمایش: 16 اپریل 1995

ژانر: درامه، ماجرایی

بازیگران: بن کینزلی، مارتین لندو، لسلی آن وارن، پل مرکریو، مونیکا بلوچی و دیگران

محصول: ایالت متحده، ایتالیا و آلمان

محل فلمبرداری: مراکش

حضرت یوسف(ع) در قرآن عظیم الشأن:

در قرآنکریم داستان حضرت یوسف پیامبر بهترین داستان ها (احسن القصص) دانسته شده است. قرآن شریف در آیه 7 سوره یوسف، قبل از شروع داستان حضرت یوسف(ع) میفرماید:

به راستی که در سرگذشت یوسف و برادرانش برای پرسش کنندگان عبرتهاست، از این آیه به بعد داستان یوسف(ع) بیان میشود، یعنی اینکه در قرآن پاک در داستان حضرت یوسف(ع) و برادرانش آیات الهی است که دلالت بر توحید خداوند(ج) میکند و این آیات دلالت میکند که خداوند(ج) بزرگ نگهدار بندگان مخلص خود مانند حضرت یوسف(ع) است و عهده دار امور آنان است تا آنان را به آن کمالی که میخواهند برساند و این آیات اشاره میکند بر اینکه خداوند(ج) اسباب عالم را هر طوری که بخواهد می چیند و از به کار انداختن آن اسباب آن نتیجه یی را که خودش میخواهد میگیرد. در این آیات برادران حضرت یوسف(ع) به وی حسد ورزیده و به حسب ظاهر او را به (چاه) به سوی هلاکت سوق می دهند، ولی خداوند(ج) نتیجه یی بر خلاف این ظاهر گرفت و حضرت یوسف(ع) را به وسیله شهود و بروز کرامت و جمال ذات، یوسف کرد و در هر راهی که او را بردند که بر حسب ظاهر منتهی به هلاکت یا مصیبت وی می شد، خداوند(ج) عیناً به وسیله همان راه او را به سرانجامی خیر، برکت و فضیلتی شریف منتهی نمود.

بر اساس سفر پیدایش در تورات، حضرت یوسف(ع) یازدهمین پسر یعقوب و نخستین پسر او از راحیل (دختر مامایش) بود و در زمانی که یعقوب به لابان خدمت میکرد، زاده شد. او شرارت های بلهه و رلفه را به پدرش میگفت که باعث نفرت برادرانش از او شد. محبوبیت حضرت یوسف(ع) در نزد پدر بزرگوارش یعقوب بیشتر از دیگر برادرانش بود و به همین سبب یعقوب با مهرورزی خاص قبای رنگارنگی برای حضرت یوسف(ع) ساخت. روزی برادران یوسف برای چوپانی به چراگاه، گله براه بودند، جهت رفع تشویش یعقوب، پسر محبوب و دوست داشتنی اش«حضرت یوسف(ع)» را به دنبال آنها فرستاد تا از سلامتی گله و برادرانش برای یعقوب (پدر) خبر بیاورد.

حضرت یوسف(ع) فرمان پدر پذیرفت و بدنبال برادران راه افتاد، وقتی به نزدیکی آنها رسید برادرانش بر حسب کینه ورزی که نسبت به او داشتند، برای حضرت یوسف(ع) توطئه یی چیده و او را در چاه انداختند. سپس حضرت یوسف(ع) را به بیست پاره نقره به کاروان اسماعیلیان فروختند و حضرت یوسف(ع) به برده گی مهربان گرفتار شد.

وزیر فرعون فوتیفار، یک شخص مدبر، آگاه و شجاع که در امورات خویش از خود جدیت قابل ملاحظه انجام میداد، نو جوان زیبا و هوشمند (یوسف) را از یک شخصیت بنام مالک (در فلم که او هم از جمله هنرپیشه های مستعد که نقشش را به زیبایی و درایت به اجرا میگرفت) خریداری کرد و با خود بُرد، فوتیفار یوسف را در چند آزمون که مؤفق بدر آمد، موردتوجه قرار داده وی را بالاخره به خانه اش برده و به بانو زلیخا معرفی کرد، بانو زلیخا به مجرد دیدار، شایق جمال و حسن خدا دادش گردیده، دلباخته و مفتونش گردید.

به مرور زمان حضرت یوسف نبی خدا طرف اعتماد فوتیفار قرار گرفت تا اینکه (خانه قصه) وثروت خود را به او واگذار شد. حضرت یوسف(ع) در کاخ فوتیفار رشد کرده به سن بلوغ می رسد پس از بلوغ زلیخا عاشق بی قرار چهره زیبای یوسف گردیده غریزه هوس، ذهن و روان زلیخا را شب و روز مشغول خود ساخت تا اینکه برای بدست آوردن یوسف نقشه ها می ریزد، اما یوسف حاضر به نا فرمانی از پروردگار یکتایش و خیانت به عزیز مصر (فوتیفار) نمیشود. سرانجام زلیخا برایش توطئه می ریزد و از او به فوتیفار شکایت میکند که یوسف جوان، قصد همبستر شدن را با او داشت و تا اتاق خوابش رسیده و به اثر ممانعت او فرار کرد. این خبر فوتیفار را عصبانی ساخت، اراده کرد تا یوسف نبی خدا را سر بزند، اما بنابر استدلال یوسف پیامبر و طفلی که به زبان آمد و مایه تعجب همه شد و نشانه های جلایش حق گردید، طفل چنین اظهار داشت: اگر پیراهن یوسف از پیشروی پاره شده باشد، یوسف مقصر است و اگر از عقب پاره گردیده، او بی گناه است.

وقتی اظهار و بیان عملی شد، یوسف بی گناه ثابت شد و از مرگ حتمی رهایی یافت، زلیخا نا امید گردید، بهانه های دیگر بر یوسف وارد ساخته وی را به زندان انداخت، زمانیکه یوسف پیامبر در زندان رفت، صبوری اختیار کرد، زندانیان را با محبت و مهر پروری به برادری و دوستی دعوت نمود، فضای زندان به یک فضای آموزش و پرورش مبدل گردید.

14 سال بعد، فرعون در رؤیا می بیند که هفت گاو لاغر هفت گاه فربه را می خورد و هفت خوشه خشک هفت خوشه سبز را نابود میسازد، بالاثر فرعون همه خواب گذارانش را برای تعبیر این خواب فرا می خواند اما جملگی از تعبیرش عاجز میمانند. ساقی فرعون توانایی و قدرت تعبیر خواب یوسف پیامبر را به فرعون حکایه کرد، سپس به یاد یوسف پیامبر می افتند و فوتیفار شخصی به دنبال یوسف به زندان فرستاد، یوسف(ع) به حضور فرعون حاضرمیگردد و به اثر تقاضا به تعبیر خواب میپردازد، یوسف بیان میکند که هفت سال تر سالی و سپس هفت سال خشکسالی در پیش است، پس باید در هفت سال اول قسمتی از محصول ذخیره شود تا در زمان خشکسالی مردم در قحطی نمانند. بدین ترتیب او از زندان آزاد شده و با مرگ فوتیفار جانشین او میشود و به محبوب میرسد زیرا بیان و شنیدن را ترویج میدهد و به هر ارزش، اهمیت قایل میگردد، آهسته، آهسته به معراج صلاحیت در نزد مقامات عالیه مصر رسیده مقام و منزلت کسب میکند و لقب عزیز مصر را کمایی مینماید، بعداً با تدبیر خردمندانه مقام وزارت امور را از آن خود ساخت و با روش خجسته دیگران را نیز به راه و رسم صداقت و فداکاری تشویق و رهنمايي كرد، بانو زلیخا رنجور شده در هجر و فراق یوسف(ع) روزگار میگذشتاند، آنهم با درد، پشیمانی از دست دادن دار و ندارش، تا اندازه ییکه دید چشمانش را از دست داد، روزگاران قحطی فرا رسید، در مصر و دیگر جا ها مشکلات فراوان پدید آمد، کنعانیان (مردم کنعان) تحت تأثیر خشکسالی و قحطی قرار گرفتند، برادران یوسف پیامبر مجبور شدند جهت اخذ گندم به مصر بیایند، یوسف نبی خدا، برادران را شناسایی کرد و در بته آزمایش ایشان را قرار داد و از آنها حمایت و قدر دانی نیز بعمل آورد و در سفر بعدی خواست تا (بنیامین) برادرش را نیز با دیگر برادران با خود به مصر بیاورند، آنطرف بانو زلیخا با لطف و کرم خداوند(ج) به دیدار یوسف میرسد، بینایی چشمانش را، طراوت و زیبایی جسمی، استواری و عقل و خردش را با ایمان آوردن و پرستش خداوند یکتا باز می یابد.

برادران پیام یوسف را به یعقوب پیامبر (پدرشان) میرسانند، پدر که از فراق پسرش (یوسف) رنج هایی برده، راضی نمیشود ولی برادران بار دیگر که میخواهند قصد سفر نمایند، به جناب یعقوب پیامبر عذر مینمایند تا پیام یوسف را یعنی وزیر اعلی مصر را بپذیرند، با استدلال های زیادی بالاخره یعقوب نبی خدا(ج) مشکلات را درک کرده راضی میشود، تا بنیامین با ایشان همسفر شود.

در سفر بعدی جوان ترین برادر (بنیامین) را هم همراه خود می آورند، یوسف پس از کمک به آنها با ترفندی بنیامین را نزد خود نگهمیدارد. یعقوب که از دوری بنیامین اندوه ناک است نامه یی برای عزیز مصر می نویسد و برادران یوسف آن را نزد وی می برند. در این هنگام یوسف دیگر تاب مقاومت در برابر عاطفه پدر و برادران نیاورده و خود را به آنها معرفی کرده و آنها را از رفتار ناشایسته شان آگاه میسازد. برادران ندامت کشیده و از یوسف طلب بخشش نموده و عفو میشوند، یوسف پیامبر با حکمت الهی از سهو و خطای آنها در میگذرد. برادران با شادی و سرور به کنعان بازگشته و پدر را از قضیه آگاه میسازند، یعقوب با نشانه و دلایل در می یابد که یوسفش را یافته است، سرانجام با جلایش حق برادران پدر را نزد یوسف نبی خدا(ج) برده، با لطف پروردگار اعضای خانواده بهم می رسند.

همای سعادت بالای همگان به شول زلیخا سایه افگنده، آهنگ خشنودی، عبرت، قدرشناسی، اخوت، راستکاری، عشق پاک و حقیقی در فضا طنین انداز میشود.

و بگفته یی:

همراه تو عزیز

همراه تو عزیز

کین درد مشترک

هرگز جدا، جدا

درمان نمی شود

در شماره آینده بحث را در ساختار از کارگردان پر تلاش کشور اسلامی ایران فرج الله سلحشور، کارگردان سریال حضرت یوسف(ع) که خود فلمنامه نویس و پرودیوسر سریال متذکره بوده و سریال «مردان آنجلس» را نیز تجربه کرده است خواهیم پرداخت.Ÿ

                                         ادامه دارد       

ورزشکار جوان

نوامبر 23, 2009

  شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

به سلسله معرفی استعداد های ورزشی، در این شماره طغرل مصاحبه یی را با احمد سهراب «معروفی» ورزشکار رشته تکواندو انجام داده که توجه خوانندگان را به آن جلب میداریم:

طغرل: لطفاً خود را معرفی نموده بگویید که در کدام رشته ورزش میکنید؟

معروفی: اسم من احمد سهراب «معروفی» است و در انجمن استاد حیدری، در کلپ آریا مدت یکسال میشود که تحت نظر استاد ناصر سروری و استاد محمد نظری ورزش میکنم.

طغرل: چه باعث شد که به دنیای سپورت رو آوردید و کی شما را حمایت و تشویق میکند؟

معروفی: من از طفولیت به ورزش علاقه داشتم و آرزو داشتم که یک قهرمان باشم و یگانه کسی که مرا تشویق میکرد برادر بزرگم بود.

طغرل: در کدام مسابقات خارجی اشتراک کرده اید؟

معروفی: هنوز در مسابقات خارجی اشتراک نکرده ام.

طغرل: مشکل عمده شما و سایر ورزشکاران چیست؟

معروفی: مشکل عمده ما نبود امکانات و وسایل ورزشی است.

طغرل: مؤفقیت یک ورزشکار را در چه چیز میبینید؟

معروفی: یک ورزشکار وقتی میتواند مؤفق باشد که بالای خود حاکم باشد.

طغرل: یک ورزشکار باید از کدام صفات بر خوردار باشد؟

معروفی: یگانه صفتی که ورزشکار باید از آن برخوردار باشد اخلاق است.

طغرل: انتظار شما از کمیته ملی المپیک چیست؟

معروفی: انتظار ما از کمیته ملی المپیک اینست که برای طبقه جوان محلات ورزشی بسازند تا جوان ها بتوانند به خوبی ورزش کنند.

طغرل: پیام شما برای جوانان چیست؟

معروفی: آن جوانانیکه ورزش نمی کنند باید بیایند و ورزش بکنند تا صحتمند باشند و از طریق آن یک جامعه صحتمند و کاملتر داشته باشیم. ŸŸ        

فقر کودکان درافغانستان وجهان توسعه یافته!

نوامبر 23, 2009

 

  شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

 

تلخيص، گردآوری  و نگارش: احمد کاووس سیاووش

به گزارش رسانه ها در یک نتیجه گیری که از طرف صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل در مقر سازمان ملل در نیو یارک صورت گرفته از میان 1.2 میلیون کودک از 46 کشور جهان تحت عنوان «فقر در جهان توسعه یافته» که عمدتاً در اواخر دهه 1990 جمع آوری شده بود، آمده که بیش از یک میلیارد کودک از صدمات فقر شدید در امان نیستند، تقریباً 20 درصد کودکان جهان دسترسی به آب آشامیدنی ندارند، از هر سه کودک، یک کودک در جهان در اتاقهایی زندگی میکند که در آن بیش از 5 نفر زیست دارد، بیش از 15 درصد اطفال در کشور های در حال توسعه از سوء تغذیه حاد رنج میبرند، 134 میلیون کودک بین سنین 7 تا 18 سال هر گز به مکتب نرفته اند و در این میان 90 درصد احتمال اینکه دختران به مکتب نروند بیشتر از پسران است، بخصوص در کشور های شرق میانه و شمال افریقا.

رسانه ها از قول یونیسف می گویند نقایص فقر بالای اطفال از نگاه جسمی، حسی و ذهنی تأثیرات زیادی را وارد میکند و حتی میتواند بالای نسل بعدی هم اثر گذار باشد و این دوره تمام توسعه اقتصادی و اجتماعی یک کشور را محدود میسازد.

کارول بلامی مدیر اجرایی صندوق حمایه از کودکان سازمان ملل در این تحقیق تأکید کرده است که:«امحاء وخیم ترین تجلی فقر نه تنها یک الزام اخلاقی است بلکه یک امکان عملی و شدنی است» وی می افزاید:«هیچ تلاشی برای کاهش فقر نمیتواند بدون تأثیر خود بر روی کودکان مؤفقیتی داشته باشد.» مدیر اجرایی یونیسف تصریح کرد که پاسخگویی به فقر به مفهوم آن است که کودکان به آب آشامیدنی، تصفیه خانه مناسب و محیط زیستی مناسب که بهداشتی و عاری از بیماری باشد دسترسی داشته باشند.

با تائید گزارش تحقیقی صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل، متأسفانه طوریکه میبینیم اطفال افغانستان نیز در وضعیت ناگواری به سر می برند چنانکه:

– اطفال افغانستان در حالت جنگ به انواع مریضی های روحی و جسمی دچار شده اند.

-اکثر اطفال با اجرای کار های شاقه نان آور فامیل شان هستند.

-بعضی از کودکان از طرف دهشت افگنان در عملیات انتحاری استفاده میشوند و یا به جنگ سوق میشوند.

-اکثریت اطفال در شهر ها و دهات افغانستان به آب صحی دسترسی ندارند.

-تعداد کثیری از اطفال حتی در خود پایتخت در قسمت های کارته پروان، مقابل پوهنتون تعلیم و تربیه و غیره در زیر خیمه ها در زمستان سرد زیست دارند.

-بعضی از اطفال مورد سوء استفاده جنسی قرار میگیرند.

-اکثر اطفال در نقاط مختلف کشور به مواد غذایی کافی دسترسی ندارند.

-برای اطفال افغانستان میدان های ورزشی و تفریحی مساعد نیست تا اطفال بتوانند از آن به حیث تفریحگاه و یا ورزشگاه استفاده کنند.

-اطفال افغانستان محیط زیست پاک از نظر حفظ الصحه ندارند.

-اکثر اطفال بخاطر شستشوی بدن شان به تشناب، آب و صابون دسترسی ندارند.

-بسیاری اطفال ماه ها یک جوره لباس می پوشند و توان اقتصادی ندارند تا آنرا تبدیل و شستشو کنند.

-در اکثریت نقاط کشور دروازه های مکاتب به روی اطفال بسته میباشد.

-اطفال یتیم و بی سرپرست اکثراً مورد خشونت قرار میگیرند.

-اطفال افغانستان به کلینیک ها و شفاخانه ها دسترسی ندارند و اکثراً به اثر اسهال و سینه و بغل تلف میشوند.

این ها و ده ها مثال دیگر مشکلاتی اند که اطفال افغانستان از آن رنج میبرند و باید مسوولین دولت افغانستان و یونیسف بخاطر حل آن اقدام نمایند.

منابع وماخذ مثنوی معنوی2

نوامبر 23, 2009

 

  شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

 

نوشته: محمد داود سیاووش

تلمیحات رسا و استعارات به جای مثنوی معنوی حاوی مفاهیم جزیل و فرایند جمیل قریحه لدُنی مولاناست. عبارات رسا و فهما و تعبیرات عامیانه دلگشا و کلمات به فهم قریب و تجنیس های معقول دلفریب مثنوی معنوی بیانگر ورود حضرت مولانا به گنجینه پُر بار ادبیات و فرهنگ مردم میباشد.

از نظر محققان بعضاً در مثنوی به قصه هایی بر میخوریم که ریشه در بیشه فرهنگ عامیانه دارد و آبشخور آنان روابط و ضوابط معاشرت مردم عادی روزگار میباشد.

قصه سایل و بزرگی که خود را دیوانه ساخته بود، داستان توبه نصوح، قصه مسجد مهمان کش، قصه قاضی و زن جوحی، قصه معلم و کودکان مکتب از این شمار اند با آنکه قصه معلم و کودکان را از بُعد روانشناسی نیز میتوان مطالعه نمود.

معروفست که معاصر بزرگ مولانا شیخ الاقدم به حضرت مولانا گفت:

«در تعجبم که شما مسایل بس عمیق را به نحوی که قابل فهم همگان باشد، چگونه در سلک نظم می آورید»

حضرت مولانا فرمود:

«من در حیرتم که همین مطالب آسان را شما به نحوی بیان میکنید که بسیار صعب المنال، پیچیده و مشکل مینماید»

سید محمد کاظم عصار میگوید:

«اگر این مطلب را ساخته مریدان مولانا بدانیم باز هم حقیقتی را اثبات میکند و آن قدرت بیان، حسن تقریر و تسلط مولانا در بیان حقایق میباشد»

از نظر پژوهشگران کته گوری دیگری از قصه های مثنوی از ادبیات و فرهنگ های ملل و اقوام مختلف گرفته شده، این قصه ها و حکایات که احتمالاً بنابر موقعیت خاص آسیای صغیر در میان بر اعظم های آسیا و اروپا و معاشرت عملی حضرت مولانا با فرهنگ های متفاوت به وجود آمده، هر چند با تفاوت های ظاهری مطرح شده اند، اما پیام قصه و محتوی آن ها واحدست.

یکی از این گونه نمونه ها را میتوان در قصه طوطی و بقال مشاهده نمود که در ادبیات فرانسه قصه مشابه به آن وجود دارد. قصه جوحی و کودکی که پیشاپیش جنازه پدرش میگریست با تفاوتی اندک در یکی از داستان های قدیمی اسپانیا به چشم میخورد.

در همگونی با ادبیات قرون وسطی در مثنوی داستانیست تحت عنوان مرغ زیرک که سه وصیت به دام افگن خویش نمود و حکایت آن سه مسافر جهود ترسا و مسلمان به شکلی دیگر، اما با حفظ محتوی در ادبیات ایتالیا پیدا میشود، داستان زن پلیدکار با تفاوت های جزئی در دکامرون اثر بوکاتچو ایتالوی و در قصه کنتر بوری اثر جفری چاسر شاعر انگلیسی آمده است.

عدۀ از قصه های مثنوی صرفاً جنبه رمزی دارند که نوای آشنای آن را فقط با گوش رمز آشنا میتوان شنید و بس.

از نظر محققان قصه های کنیزک و پادشاه، داستان پیر چنگی، قصه رومیان و چینیان، قصه باز پادشاه، قصه های محمود و ایاز، شهری و روستایی، قلعه ذات الصور و طوطی بازرگان را میتوان از این جمله به حساب آورد.

در این داستان های رمزی که بخش اعظم مثنوی معنوی را در بر دارد، نوادر، لطایف و تمثیلات بلند عارفانه بیان شده که حاوی انعکاس نکات انتباهی، اخلاقی، انتقادی و اندرز های اجتماعی بوده، احوال عامه و رسوم و آداب آنان را منعکس میسازد.

با آنکه این قصه ها در منابع و مأخذ دیگر پیدا میشوند، اما وقتی در مثنوی می آیند جزالت و جذابیت وصف نا پذیر می یابند.

هیچ قصه از این دست نیست که وقتی به ذهن پر قدرت، خلاق و بیان سمار و گهر بار مولانا رسیده باشد رنگ تازۀ از جوشش ذهن و ضمیر او نیابد و به نکات بدیع پیراسته نه شده باشد.

تمامی این قصه ها و اطلاعات برای ذهن متفکر مولانا مانند مواد خامی اند که در جوشش ضمیرش پخته شده و رنگ عارفانه به خود گرفته اند. به گونه مثال داستان طوطی و بازرگان که در اسرار نامه عطارآمده با آنچه در مثنوی بیان شده تفاوت شایان ذکر دارد و یا در داستان اعرابی و خلیفه که در جوامع الحکایات آمده زن اعرابی هیچ نقشی ندارد در حالیکه مولانا زن را در کنار مرد به عنوان مظهری از نفس در کنار عقل به شیوه رمزی می آورد.

از نظر محققان در شعر و ادب عرب مولانا به دیوان متنبی در ابتدا اشتیاق و گرویده گی فراوان داشت که این علاقه و اشتیاق را از ورای استناد به تمثیلات دیوان متنبی در آثار مولانا به وضاحت میتوان مشاهده نمود. افلاکی اندرین باب مینویسد:«منقولست که حضرت مولانا در اوایل اتصال مولانا شمس الدین شبها دیوان متنبی را مطالعه میکرد» متنبی الاحمد بن الحسین از شعرای قرن چهارم بود.

پژوهشگران مینویسند که در زمره کتب قدیمه مولانا گاه از کتاب «اغانی» یاد میکند که به زبان عربی به رشته تحریر آمده، اما مولانا به این کتاب که مجموعۀ از شعر، تاریخ و ادب میباشد به دیده دیگر نگریسته آن را «فرع شوق وصل» میداند و در این حال به دو فیلسوف بزرگ اشاره میکند که یکی بو علی سینا و دیگری ابوالعلای معری اند:«در خواب غفلت بی خبر زو بوعلی و بوالعلا» مولانا به خوانش مقامات حریری به عنوان شاهکار معانی و بیان در زبان عربی سخت علاقمند بود، چنانچه میگوید:

تا فضل و مقامات و کرامات تو دیدم

بیزارم از این فضل و مقامات حریری

مولانا داستان های بید پای را که به زبان عربی ترجمه شده، به صورت یکی از منابع در آثارش به کار برده و از کلیله و دمنه برای توضیح و بیان آرای نظری استفاده کرده است.

این داستان ها که تا ادبیات اروپایی رسیده و تا زمان لافونتن نسل به نسل انتقال یافته به طور قطع الهام بخش مولانا بوده و تمایل وی را به صور حیوانات نشان میدهد.

در کلیله خوانده باشی لیک آن

قشر قصه باشد و این مغز جان

                                بقیه در آینده    

ستیژ شهروندان

نوامبر 23, 2009

 

ریگروان

  شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

اینبار در ستیژ شهروندان همگان میگفتند ما دیگر از سیاست و سیاست بازی گپ نمی زنیم. یکی از شهروندان که مصروف گلکاری بود گفت:«بیادر همی گپای کته، کته ره بانی کی گپ ما را می شنود که ما گپ بزنیم»

شخصی که خشت به دیوار بالا میکرد در حالیکه عرق های خود را پاک مینمود گفت:«راست میگو، بیایی از این گپ بزنیم که ما و شما از چند سال به اینسو پرهیز استیم و زندانی استیم؟»

شخصی که در بردن خشت با او همکاری میکرد گفت:«نفهمیدم پرهیز و زندانی چطور؟»

شخص اولی گفت:«او بیادر چقدر ساده استی راست بگو از چند سال به اینطرف گوشت نخورده ای؟ از چند ماه به اینطرف میوه نخورده ای؟ از چند ماه به اینطرف ترکاری نخورده ای؟ دیگیشه چی میکنی همین پرهیز نیست؟»

شخصی که سر دیوار بود گفت:«راست میگویی اولادای مه از یک سال به اینطرف روی گوشته ندیده اند و میوه و ترکاری را اصلاً ما در دسترخوان نمی شناسیم.»

شخصی که در بردن خشت همکاری میکرد گفت:«حالی بگو زندانی چطور؟»

شخص دومی گفت:«زندانی اینطور که راست بگو غیر چار دیواری خانه در همین چند سال کدام وقت کدام جای دیگر رفته ای؟»

شخص اولی گفت:«نه»

شخصی که بر سر دیوار بود صدا کرد:«نگفتی کجا بروم باغ نیست، پارک نیست، تپه و تفریحگاه نیست»

شخص اولی:«راستی که زندانی و پرهیز استیم.»

فساد اصول سه نوع حکومت

نوامبر 23, 2009

منتسکیو

شماره 57  دو شنبه 2 قوس  1388  /23نوامبر 2009

در این روز ها که بحث پیرامون مبارزه با فساد گرم است و گفته میشود افغانستان پس از سومالی در درجه دوم از نظر فساد قرار گرفته و یکی از پنج کشور غرق در فساد جهان میباشد در محافل اجتماعی مردم با این بحث ها به دیده شک و تردید دیده به نتایج این کمیسیون سازی ها چندان باور ندارند و با این حال استدلال های گوناگونی در این رابطه مینمایند. بعضی ها این حکایت ملا نصرالدین را تکرار میکند که وقتی شخصی از او پرسید تا محلی که عزم سفر داشت به چند ساعت خواهد رسید؟

ملا نصرالدین برایش گفت: راه برو، بعد از چند دقیقه صدا کرد: تا دو ساعت به آن محل میرسی.

وقتی آن شخص علت تأخیر در جواب را از ملا جویا شد گفت: من سرعت رفتار ترا ندیده بودم حالا که دیدم می فهمم با همین سرعت تا دو ساعت به آن محل خواهی رسید.

مردم با این شوخی میخواهند به مسوولان کشور بفهمانند که این کار با ساختار کنونی چقدر دشوار است. به خاطر ایجاد انگیزه تعمق علمی به این موضوع در ذیل نظریات منتسکیو را در رابطه به فساد به توجه خوانندگان میرسانیم:

فساد اصول حکومت دموکراسی

اصول حکومت دموکراسی در دو موقع فاسد میشود، اول وقتیکه روح مساوات را از بین ببرند، دوم وقتیکه مساوات را بحد افراط برسانند و هر کس بخواهد با زمامداران و رجال و بزرگان که کشور را اداره میکنند مساوی بشود، در صورت اخیر ملت نمیخواهد اختیاراتی را که به رجال داده محترم بشمارد و نمیخواهد اطاعت بکند، وقتی روح مساوات بحد افراط برسد ملت تصمیم میگیرد تمام کار ها را خودش بکند میخواهد بجای قوه مقننه مشاوره کند قضات را از حقوقشان محروم نماید، بجای قوه مجریه و زمامداران قوانین را اجرا و امور را حل و فصل کند، در چنین وضعیتی دیگر تقوائی در جمهوریت باقی نخواهد ماند و فضیلتی وجود نخواهد داشت. اگر اینطور بشود ملت به زمامداران وقعی نخواهد گذاشت، برای پدران اهمیت و احترامی قائل نحواهند شد، شوهران را شایسته تکریم و اربابان را در خور اطاعت نخواهند دانست، همه لجام گسیختگی را دوست خواهند داشت، زحمت فرماندهی و فرمانبرداری هر دو تولید خستگی خواهد نمود، زنان و کودکان و مستخدمین دیگر به هیچکس اطاعت نخواهند کرد، اخلاق و علاقه بانتظام و بالاخره پرهیزکاری و تقوی از بین خواهد رفت.

گزنفون در کتاب ضیافت یک تشریح ساده ئی از جمهوری که ملت در آن از مساوات سوء استفاده کرده است بیان میکند در آن کتاب هر یک از مهمانان گزنفون بنوبت خود میگوید به چه دلیل از وضعیت خویش راضی است، شارمیدس یکی از مهمانان میگوید:

«من بعلت فقر خود راضی هستم زیرا وقتی ثروتمند بودم میبایستی مفتریان را از خود راضی نگه دارم و میدانستم بیش از آنچه من میتوانم به آنها بدی کنم آنها میتوانند مرا آزار دهند. مردم همیشه توقعاتی از من داشتند که نمیتوانستم انجام بدهم، ولی از وقتی فقیر شده ام اقتداری پیدا کرده باکی از کسی ندارم هیچکس مرا تهدید نمیکند و بر عکس من دیگران را تهدید میکنم، هر جا دلم میخواهد میروم، متمولین از جای خود بر خاسته و حق تقدم به من میدهند، اکنون همچون پادشاهی هستم در صورتیکه سابق غلامی بودم، سابقاً بمردم باج میدادم ولی امروز مردم به من باج میدهند دیگر از اینکه چیزیرا از دست بدهم نمیترسم زیرا چیزی ندارم بلکه امیدوارم که چیزی بدست بیاورم.»

این است وضع بدبختی ملتی که زمامداران آن و اشخاصیکه ملت خود را به آنها سپرده است برای پنهان کردن فساد خود میخواهند ملت را هم فاسد کنند، برای اینکه کسی به جاه طلبی آنان پی نبرد همواره دم از عظمت ملت میزنند برای اینکه کسی متوجه حرص و طمع آنها نشود دائماً از ولع و حرص ملت تمجید میکنند، فساد در بین فاسد کنندگان روز به روز بیشتر میشود و در میان فاسد شدگان بیش از پیش زیاد میگردد و تفریحات ناشی از تجمل هم به فقر خود علاوه خواهد نمود، در چنین وضعیتی با تنبلی و تجمل پرستی میخواهند از خزانه دولت استفاده کنند و همه میخواهند به خدمت وارد شده و با حقوق دولتی روزگار را بگذرانند.

بنابر این نباید تعجب کرد که آراء انتخاب نمایندگان را در ازای پول بدهند زیرا وقتی ملت همه چیز را در اختیار گرفت نمیتوان چیزی را از دستش گرفت مگر با واژگون کردن اساس دولت.

هر قدر ملت بیشتر از آزادی استفاده کند به همان نسبت موقع از دست دادن آزادی حقیقی تر میشود آنوقت جباران کوچکی که دارای تمام معایب یک ستمگر بزرگ هستند پیدا میشوند و آنچه که از آزادی باقی میماند همان مفاسدی است که غیر قابل تحمل است در این قبیل مواقع یک جابر سر بلند میکند و ملت همه چیز خود را حتی منافع فساد سابق خود را از دست داده و در قید… زیست خواهد کرد.

پس دموکراسی باید همیشه از دو افراط احتراز کند: یکی روح عدم مساوات که او را بطرف حکومت اشرافی و حاکمیت استبدادی سوق میدهد و دیگر روح مساوات مفرط که او را باز بطرف استبداد سخت میکشاند و این استبداد از بین نخواهد رفت مگر با غلبه دشمن خارجی.

در این مورد فساد جمهوری یونان را باید مورد دقت قرار دهیم:

آنانی که جمهوریت یونان را فاسد کردند همه ستمگر نبودند زیرا بفصاحت و بلاغت بیشتر علاقه داشتند تا به فنون نظامی و جنگ، در قلوب تمام اهالی یونان کینه شدیدی بر علیه آنان وجود داشت و در نتیجه این وضعیت بود که هرج و مرج بجای اینکه به ستمگری کشیده شود به نیستی منجر گردید، ولی کشور سیراکوز که در میان یک عده حکومتهای اشرافی کوچک وجود داشت کارش به ستمگری کشید. سیراکوز دارای مجلس سنائی بود که هیچوقت در تاریخی از آن صحبت نشده است و همین سنا باعث بدبختیهائی برای این کشور شد که فساد معمولی باعث آن بودند و این ادوار را مثل یک طوفان و غوغا تلقی میکردند. با وجود قدرتیکه این شهر در خارج از کشور داشت کوچکترین عوامل خارجی باعث انقلابات داخلی میشد و چون سیراکوز دارای ملتی بزرگ بود تمام ادوار زندگی را اینطور بسر بردکه گاهی تحت تسلط یکنفر زیسته و گاهی با خود سری و لجام گسیختگی زندگی میکردند.

روح مساوات مفرط

همان اندازه ئی که زمین از آسمان دور است، همان اندازه هم روح مساوات مفرط از روح مساوات حقیقی دور میباشد. روح مساوات حقیقی عبارت از اینست که شخص در عین حالی که به همنوعان خود فرمان میدهد از آنها اطاعت بکند، نه اینکه کاری بکنند که همه فرمان بدهند و هیچکس فرمان نبرد، در لوای روح مساوات حقیقی انسان سعی نمیکند که خود سر بوده و صاحب اختیاری نداشته باشد بلکه جهد و کوشش دارد که اشخاص مساوی با خودش صاحب اختیار شوند.

در حال طبیعی افراد بشر مساوی بدنیا میآیند ولی نمیتوانند در این وضعیت باقی بمانند، محیط اجتماع این حال طبیعی را از آنان میگیرد و سپس مساوی نمیشوند مگر بحکم قوانین.

فرق میان دموکراسی منظم و غیر منظم اینست که در اولی مردم همه بعنوان افراد ملت مساوی میباشند ولی در دومی بعنوان سناتور، بعنوان قاضی، بعنوان پدر، بعنوان شوهر، بعنوان ارباب میشوند.

علت مخصوص فساد

موفقیت های بزرگ بخصوص آنهائی که ملت در آنها مداخله داشته و زیاد شرکت کرده است چنان غروری به ملت میدهد که دیگر ممکن نیست او را هدایت کنند به زمامداران حسد میبرد حتی بخود امور رشک خواهد برد، با فرمانداران دشمن شده و بزودی مخالف اساس حکومت میگردد.

به همین جهت بوده که فتح سالامین بر علیه ایرانیان یونانیان را مغرور کرد و جمهوری یونان را فاسد نمود و شکست آتنی ها جمهوری سیراکوز را نابود کرد.

اما در جمهوری مارسی با وجود موفقیت ها هیچوقت دچار این وضعیت نگردید و مغرور نشد، با خردمندی خود را اداره کرده و اصول خود را حفظ نمود.Ÿ

                            بقيه در آينده