نگاهی به سیر تاریخی روزنامه نگاری در قلمرو فارسی-دری

شماره 148/یکشنبه 12 عقرب 1392/ 3 نومبر 2013
7
تلخیص و نگارش: محمد داود سیاووش

از کتاب تاریخ روزنامه نگاری تألیف ناصرالدین پروین
چند نمونه از خبرهای نشریه های فارسی دری در هند:
1- خبر قندهار:
آورده اند که به سبب میراث پدر در میان رئیسان قندهار نزاع برخاست. مابین دو برادر حقیقی رحمدل خان و کهن دل خان فتنه و فساد شده است. امیر دوست محمد خان زبردست خان نامی را فرستاده است که آن دو برادر (را) صلح بدهد و به جهت میراث مبادا کشته و (…) واقع شود که باعث بدنامی دیگران خواهد بود.
احسن الاخبار و تحفه الاخیار، ش43 سال چهار، چهارم جون 1852/ 15 شعبان 1268
2- کابل:
راست و دروغ بر گردن راوی، روایت می کنند رؤسای افغانستان از سریر آرایی و معدلت گستری شاه شجاع الملک خیلی ناراض (کذا) هستند، بلکه اکثری از آنان از انقیاد حکم شاه سر باز زده و به گوشه ها، عزلت گرفتند و استدعا از گورمنت می دارند که خود گورمنت انگریزی فرمانورای آن بلاد باشد، یا سلطانی دیگر از دودمان تیموریه به سلطنت کابل مستمسکن فرماید. زیرا چه، شاه شجاع الملک را افغانان کابل معاند خودها می پندارند و علاوه، از بدپروازیهای شاهزاده به جان آمده اند.
مهر منیر، ش2
3- خبر هرات:
واضح باد که از تردد عرق ریزی اهالیان گورنمنت انگریزی قلعۀ هرات به آن خوبی به تعمیر در آمده که از مورچال و محاصرۀ دشمنان هرگز خوف و اندیشه نیست. قابل جنگ تیار کرده می شود.
اخبار لودیانه، ش280، دوم می 1840
4- خبر بامیان:
از چتهی انگریزی پیرایۀ وضوح یافته که نواب عالیقدر والاخاندان، نواب عبدالجبار خان، برادر حقیقی امیر دوست محمد خان، به حضور دکتر لارد صاحب آمده ملاقات حاصل کردند.
اخبار لودیانه، ش282، 16 می 1840
5- خبر خیوه:
در چتهی انگریزی به نظر آمده که مستر آیت صاحب بهادر به طریق سفارت از هرات به طرف خیوه داخل گردید. سردار خیوه آنچه مراسم مسافر پروری بود به احسن وجوه به جا آورد؛ لیکن تا هنوز حرف رخصت سفیر مذکور به میان نیامده، از این باعث در خیوه متوقف است. به دریافت رسید که فوج روس متصل خیوه خیمه زن گردیده. سردار خیوه اراده می دارد که آیت صاحب بهادر را به طور سفارت از طرف خود به لشکر روسیان روانه سازد.
اخبار لودیانه، ش280، دوم می 1840
6- خبر ایران:
بر طالبان اخبار مخفی و مستتر نماناد که هنوز سرکار عالی مقدار ملکۀ انگلستان از عدم انتظام مالی و ملکی، که در ولایت ایران شور و غوغای روز به روز سر به استیلا می کشید، از طرف محمد شاه والی فرس خوشنود خاطر نگشته. لیکن امید واثق است که غبار کدورت از دامن خاطر عاطر ملکۀ ممدوحه به آب پاشی صلح و صلاح سفیران ایران مرتفع خواهد شد. زیرا که مشتری پر تدبیر و مدبری خوش تقریر از ولایت انگلستان به طرف سلطنت طهران روانه خواهد شد.
اخبار لودیانه، ش280، دوم می 1840
7- خبر قلعۀ غور:
افواه است که یکی از ناظمان شاه ایران در علاقۀ خود وارد بوده فراخی ذخیره و غله می نماید. دروغ بر گردن راوی که چهار من غله و یک هزار من باروت و همین قدر تیر بندوق در قلعۀ مذکور فراهم نموده است و ده هزار سوار پیاده از (…؟) مشهد مقدس به نواحی غور خیمه زن گردیده، لکن معلوم نیست که ناظم ایران به چه داعیه چنین ذخیره جمع می نماید و سفیر روس در قلعۀ مذکور از چند مدت مقیم اند.
اخبار لودیانه، ش282، 16 می 1840
8- خبر بخارا:
از خط بامیان پیرایۀ وضوح یافته که سفیران شاه روس وارد بخارا بوده، تحایف و ارمغان ولایت خود به دربار شاه مراد والی بخارا گذرانیده، عرض نمودند که در این وقت لشکر روس برای اندرز و نصایح سردار خیوه از دریای عمان (کذا) عبور نموده و در صحرای لق دوق خیمه زن گردیده است؛ لیکن مردم ترکستان شب و روز به طور دزدان و غارتگران دست تعدی بر بازاریان لشکر روس دراز می نمایند. این طریقه دوستی و یک جهتی دور می نماید که، با وجود چندین رابطۀ قدیمی، ترکمانانِ ولایت توران عزت و حرمت شاه روس به جا نیاورند. والی بخارا لب به پاسخ نگشاده مهر سکوت بر ورجک (کذا) دهان زدند و سفیران مذکور هنوز رخصت نیافتند.
اخبار لودیانه، ش283، 23 می 1840
9- خبر فرنگستان:
حکایت کنند که به دهم آگست تنی چند از مردان و زنان گردون سوار به طرفی می رفتند که ناگهان چوبی از آن بشکست و اسبان بی عنان شده راه کوهستان گرفته پنج مرد زخمی گردیدند و زنی بمرد و یک کشتی که بر آن اسباب فرح انگیزی نهاده بودند غرق گردید. جمله متاع لشکریان ضایع شد.
سلطان الاخبار، ش23
10- خبر بنبئی:
… به استماع خبر هذا، یک رئیس مقام بنبئی مسمی (به) جمشید چی جی بهای، هم از راه فیاضی برای تقرر دارالشفا در بنبئی، به دادن یک لک روپیه اقبال آورده؛ مگر شرط آن است که گورنر در این امر خیر شریک و معاون باشند و باقی هر قدر که ضرور افتد از طرف خود داده دارالشفا مقرر سازند.
جام جهان نما، ش825، چهارم اپریل 1838
11- خبر کلکته:
از اخبار انگریزی دریافت گردید که در این وقت رسم قوم هنود مثل سوختن زنکه همراه شوهر خویش و غیره، از ملک بنگاله، موقوف خواهند شد و در احاطۀ بنبئی مرض هیضه آن چنان رو به اشتداد آورده که خلق ا لله روز به روز راه عدم پیش می گیرد.
اخبار لودیانه، ش282، 16 می 1840
عرض داشت اسدا لله خان، غالب تخلص، که زائچۀ طالع نونهال حدیقۀ اقبال را به نظم آورده، معرت نوروز علی خان فرستاده در آن داد سخنوری داده بود به نظر کرامت اثر گذاشت و مورد تحسین گشت.
سراج الاخبار، 19 سپتمبر 1841
12- خبر لاهور:
راجه دهیان سنگهه آزرده خاطر گشته مع اسباب و فوج خود به صوب و جمون رخت کشید. و مهاراجه شیر سنگهه بهادر از رفتن او بسیار کشیده خاطر گشت و بر سر محفل گفت که راجه دهیان سنگهه را تکبر بر فوج آراسته و تدبیر خود است. مگر آنچنان سزای این سرکشی به کنارش خواهم نهاد که جمله متمردان بر سر حساب خواهند آمد. و جنرل ونتوره را طلب نموده گفت که با چهار رجمت کار آزموده پیادگان و دو رجمت سواران جنگ دیده بر سرش شتافت.
سراج الاخبار، پنجم جولای Ÿ1843
بقیه در آینده

نظر شما در مورد این نوشته چیست؟

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی یکی از نمادها کلیک کنید:

نماد WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

درحال اتصال به %s