فریاد باستان شناسان : تعمیر تاریخی باستان شناسی را ویران نکنید!

شماره ( 186) چهارشنبه 15 اسد 1393 / 6 اگست 2014

???????????????????????????????
تعمیر باستان شناسی واقع در دارالامان زمانیکه انستیتوت باستان شناسی در چوکات وزارت اطلاعات و فرهنگ وقت تأسیس شد، در تصرف انستیتوت باستان شناسی قرار گرفت. از سال 1345 یا 1346 الی سال 1358 و 1359 انستیتوت باستان شناسی به صورت مکمل در همین تعمیر قرار داشت و در عقب این تعمیر در دیپوهای باستان شناسی اعضای علمی هیئت باستان شناسی کشور های خارجی که در آنزمان با دولت وقت و با وزارت اطلاعات و فرهنگ قرارداد های حفاری ساحات مختلف را به عهده داشتند، برخی از اتاق ها در اختیار داشت که از آنجمله از دیپوی باستانشناسان شوروی وقت، هیئت باستانشناسان ایتالیا، هیئت باستان شناسی جاپان، هیئت باستان شناسی فرانسه و امثالهم میتوان نام برد. اداره باستان شناسی بعداً به نسبت ضیقی جای به قلعه فتح ا لله تعمیر فعلی که در آنزمان انجمن تاریخ بود و متعاقباً ریاست موسیقی این تعمیر را در اختیار داشت، انتقال یافت ولی فعالیت های کاری آثار و ترمیمات آثار بعضی دیپارتمنت هایش در همان تعمیر دارالامان قرار داشت، متأسفانه بعد از سقوط حکومت دکتر نجیب و با آمدن حکومت بعدی که توسط تنظیم های جهادی رهبری میشد این تعمیر به شمول تعمیر موزیم ملی و تعمیر دیپوهای باستان شناسی واقع در دارالامان تخریب شد. مع الوصف اینکه تلاشهای زیادی در آنزمان یعنی سال 1371 صورت گرفت متأسفانه پرسونل خود باستان شناسی در مجموع مؤفق نشدند که از ساحه دیدن کنند زیرا جنگ در ساحه بسیار به شدت دوام داشت، بیش از ده هزار اثر که در آنجا در دیپوهای باستان شناسی بود کاملاً چور و چپاول شد، به غارت برده شد، تعمیرش هم تخریب گردیده صرف اسکلیت تعمیر باقیماند، اخیرا یکی از افراد وابستگی به کدام شخص قدرتمند، سندی را به این تعمیر نسبت داده و به اساس آن تعمیر را بالای یک تاجر فروخته است، در این باره نظر معاون سرمحقق عبدالواسع فیروزی عضو علمی اکادمی علوم افغانستان در مرکز باستان شناسی را جویا شدیم که توجه خوانندگان را به آن جلب میکنیم:

گفته میشود تعمیر باستان شناسی که در عقب موزیم ملی و جوار مکتب محمود طرزی در دارالامان قرار دارد با ارائه اسناد تصاحب گردیده، آیا این مسأله از نظر قانون امکان دارد؟
فیروزی: در حالیکه این تعمیر از نظر استرکچر ساختمانی یک تعمیر از ساختمان های دوره امانی است و مطابق پلانیکه در زمان شاه امان ا لله مرحوم در نظر گرفته شده بود کارته اول همین ساحۀ که مربوط ساحۀ دارالامان بوده است و این تعمیر در همان کارته است، همین خود قصر دارالامان، موزیم ملی و تعمیر های دیگری که در جوار همین ساحه ساختمان قبلی قرار دارند اینها کلاً از همان استرکچر ساختمان معماری دورۀ امانی است که به تقلید از ساختمان های عمارات اروپا و یا غرب که مهندس آن آرتل بود در همان زمان ساخته شده اند که متعاقب آن کارته دو، کارته سه و کارته چهار به همین گونه سکشن سکشن تقسیم بندی شده این تعمیر در عقب موزیم ملی قرار دارد خود تعمیر موزیم هم در اول به حیث تعمیر ریاست بلدی وقت در نظر گرفته شده بود ولی زمانیکه در سال 1922 موزیم ایجاد میشد همین تعمیر را اختصاص میدهند برای موزیم ملی و همین قسم وقتی تعمیر های دیگرهم در ملکیت دولت قرار میگیرد تعمیر باستان شناسی ملکیت دولت بوده یعنی از شخص نیست، اگر از شخص میبود در آنزمان ظاهرشاه به حیث شاه وقت بوده است، هیچ مشکلی نبود، شخص چرا در آنزمان ادعا نکرده که این ملکیت شخصی من است و در زمان داودخان چرا این ادعا نشده.
این شخص به کدام اساس ادعا میکند تعمیر ملکیت وی است؟
فیروزی: برای من شخصاً روشن نیست و قرار راپورهایی که برای من از دست دوم یا دست اول رسیده همین جریان را برای من حکایه میکنند که همین تعمیر ملکیت دولتی در اختیار شخصی قرار گرفته که در آنجا یک سند جعلی را مثلی که در سایر جاها ساخته اند و در تصرف خود قرار داده اند، این را هم به عین شکل ساخته که این یک جفا است.
از نظر تاریخی با همچو تأسیسات چگونه برخوردی باید صورت بگیرد، آیا صلاحیت کدام مقام است که آنرا به کسی بدهد؟
فیروزی: ما در این زمینه قانون داریم ولی به قانون ما توجه نمیشود، ما قانون داریم، تحت نام حفظ آثار تاریخی و فرهنگی، در آن قانون به صراحت ذکر شده بناهای یادگاری، آثار تاریخی و فرهنگی که دارای ارزش هنری، فرهنگی، علمی باشند ولو قدامت 50 ساله داشته باشند قابل حفظ و نگهداشت است، با همین ویژگیها در حالیکه این ساختمان و این تعمیر از جمله ساختمان های دوره امان ا لله خان است یعنی کارته اول زمانیکه پلان گرفته شده است قصر تاج بیگ، قصر دارالامان، خود تعمیر موزیم ملی، تعمیر باستان شناسی و سایر تعمیرهایی که در جوار آن، مثلاً ریاست تشکیلات، وزارت عدلیه، ستره محکمه بوده است این تعمیرات کلاً در همان زمان در همین چوکات یا محدودۀ ساحۀ که بنام کارته اول وقت یاد میشد در همینجا جابجا بودند این در تصرف ملکیت اشخاص نبوده اکثر تعمیرها چنانچه فعلاً همین ساحۀ موزیم ملی که توسعه یافته، چندین تعمیری که مربوط به وزارت دفاع بوده فعلاً تصمیم گرفته شد که باید بخاطر انکشاف و وسعت بخشیدن ساحۀ موزیم ملی در تحت تصرف تعمیر موزیم ملی قرار بگیرد این از شخص نبوده، ملکیت دولت بوده از یک نهاد به نهاد دیگر داده شده.
اما چطور یک مرجع دولتی این فرمان را صادر میکند؟
فیروزی: ملکیت دولتی را، ملکیت عامه را، ملکیتی را که خصوصاً دارای ارزش فرهنگی، هنری و تاریخی است و باید به یادگار نگهداری شود، اگر تخریب شد ایجاب ترمیم را میکرد، ترمیماتش باید به شکلی صورت میگرفت که همان خصوصیات اولی تعمیر باید حفظ شود، متأسفانه که نه مسوولین وزارت اطلاعات و فرهنگ به این توجه میکنند و نه مقامات صالحه دیگر که به اصطلاح در گیر مسایل بسیار بغرنج و پیچیده دیگری استند، امروز هر کس پیش میکند یک تقاضانامه یی را به مقامات ذیصلاح حکمی را صادر میکنند و منظوری میدهند، در حالیکه خلاف همه پالیسی ها است و خلاف قانون حفظ آثار تاریخی است و من فکر میکنم این کار مثل آنست که ما برویم قصر دارالامان را به یک کسی تحفه بدهیم.
بنظر شما در حال حاضر چه باید شود؟
فیروزی: باید به صورت جدی مقامات صالحه دولت از مقام شخص اول دولت گرفته تا مسوولین ارگانهای ذیربط به صورت جدی باید جلوگیری بکنند و این تعمیر را نگذارند که حیف و میل شود و در تصرف اشخاص غیر حکمی قرار بگیرند.
این ملکیت باستان شناسی است و باستان شناسی یک نهاد دولتی است، متأسفانه که بازهم یکتعداد استفاده جو ها با داشتن صلاحیت ها یا موقف های عندالموقعی که گرفته اند فقط در صدد تجزیه شدن انستیتوت باستان شناسی و مرکز باستان شناسی شده اند چنانچه باستان شناسی در سال 1361 رسما از چوکات وزارت اطلاعات و فرهنگ جدا شد آمد به چوکات اکادمی علوم و متوجه شدند که باستان شناسی یک نهاد علمی تحقیقی است و اکادمی علوم هم که ایجاد شد به مثابه یک نهاد علمی تحقیقی میباشد، حتا مرکز کوشانی ها هم که در همان زمان ایجاد شده بود همانرا هم در چوکات اکادمی علوم آوردند، هر دو نهاد باستان شناسی و کوشانی که یک بخشی از این بود در چوکات مرکز باستان شناسی در سال 1361 ایجاد شد و این تا سال 1381 در چوکات اکادمی علوم باقیماند، در سال 1381 آقای دکتور رهین به اساس یک فرمانی که از رییس جمهور گرفتند باستان شناسی را با تشکیل اش، با دارایی منقول و غیر منقول اش، با پرسونل اش، با اعضای علمی اش در مجموع که اعضای علمی آن با حفظ حقوق کم علمی خود باید در چوکات وزارت اطلاعات و فرهنگ کار و فعالیت کنند و کارهای تحقیقاتی و علمی خود را در چوکات اکادمی علوم مطابق لایحه آن پیش ببرند همانزمان این فرمان گرفته شد، باستان شناسی رفت در آنجا چون اعضای علمی اش کدر علمی داشتند از کدر علمی شان بنابر حسادت ها و یا هر ملحوظاتی بود اباء ورزیدند، اجراآت نکردند تا اینکه در سال 1390 اعضای علمی باستان شناسی را به اساس یک سازش از آنجا مجزا ساختند که شما بروید در اکادمی علوم که همین 11 نفر فعلاً جز کار ریسرچ از یک کتاب و از یک اثر که کارهای تکراری است کدام کار علمی تحقیقی ساحوی ندارند، ولی انستیتوت باستان شناسی را اطلاعات و فرهنگ در انحصار خود در آورده که امروز تمام کارهای علمی را آنها انجام میدهند و غیر علمی است، تمام کاوش های که در آنجا صورت میگیرد کاملاً خلاف تمام نورم های بین المللی است.
شما 11 دانشمندی که در بخش اکادمی علوم استید آیا امکان ندارد که یک قطعنامه صادر کنید که دولت از این مسأله جلوگیری کند؟
فیروزی: یکی از علت هایی که من خواستم با شما مصاحبه انجام بدهم همین است، عشق و علاقه یی که من به مسلک خود دارم، به آثار تاریخی و فرهنگی خود دارم من واقعاً متأثر میشوم که چرا ارباب امور با سطحی نگری در چنین پدیده های بسیار با ارزشی که ما همه چیز را میتوانیم احیاء کنیم ولی یک اثر تاریخی و فرهنگی که منهدم میشود میلیارد ها نه که تریلیون دالر شما مصرف کنید، سنتریلیون دالر شما مصرف کنید آن را احیاء کرده نمیتوانید بی تفاوت اند. این وظیفه دولت است، وظیفه ارگان های ذیربط مربوط به همین نهاد است خصوصاً وزارت اطلاعات و فرهنگ که نامش بزرگ است اطلاعات و فرهنگ، فرهنگ ما وقتی از بین برود، بازمانده های فرهنگی ما وقتی به نابودی کشانده شود این جای تأسف است.
یعنی شما پیشنهاداتی را مینمایید که نظریات همین 11 دانشمند باستان شناس است که در اکادمی علوم عضویت دارند؟
فیروزی: بلی کاملاً.
اگر از شما یکی از مقامات تقاضا نمایند، آیا حاضر استید در این باره وضاحت بدهید؟
فیروزی: کاملاً، هر مرجع که از من خواسته باشند در این رابطه معلومات بخواهند، نظر بخواهند من منحیث یک فرد مسوول که دیروز مسوولیت همین مرکز باستان شناسی را و مرکز حفظ میراث های فرهنگی را تقریباً بیش از 20 سال به عهده داشته ام حاضر استم، من حاضر استم با هر مرجع و مقامی که باشد با ایشان صحبتی داشته باشم برای اینکه این وظیفه ملی هر فرد ماست، این وظیفه و وجیبه ما است.
در هنگام صحبت با استاد فیروزی استاد کتاب خان فیضی رییس مرکز تحقیقات باستان شناسی اکادمی علوم نیز داخل بحث شده به ادامه و تائید سخنان استاد فیروزی گفت:
از دیر زمانی تعمیر مربوط به باستان شناسی در جوار مکتب محمود طرزی موجود بوده و به سبک دورۀ امانی اعمار گریده که ممکن مربوط به همان دوره یعنی دورۀ امیر امان ا لله خان غازی باشد و تا چندی قبل منحیث یک مخروبه باقیمانده که در همین اواخر کدام شخصی ادعای ملکیت آنرا کرده و آنرا متصرف گردیده است که این خود جفا به آثار تاریخی و آبدات تاریخی کشور میگردد و تقاضا میگردد تا دولت جمهوری اسلامی افغانستان جلو تخریب آنرا گرفته و دوباره به مرکز باستان شناسی تسلیم نماید.Ÿ

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: