تعریف و انواع نثر3

شماره ( 202) چهارشنبه ( 5) قوس ( 1393) / ( 26) نوامبر ( 2014 )

دکتر داریوش صبور
نثر در رهگذر دوره باستان وميانه
نثر مكتوب… پيشينه يي ديرين دارد ترجمه بسياري از آثار علمي و فلسفي و داستاني، هم چنين روايات هندي ويوناني به زبان پهلوي كه پس از اسلام ، از زبان عربي ترجمه شده، مي نمايد كه نثر… نيز مراحلي از تحول وتطور را حتي تا در جات كمال پيموده وبه ويژگي هايي كه امروز براي نثر فني بر مي شماريم نزديك شده است. به بياني روشن تر مي توان گفت: در پاره يي از آثار پيش از اسلام ، به ويژه در دوره ساساني ، نوعي نثر وجود داشته كه در آن هم به بيان معني وهم به زبيايي لفظ توجه مي شده است. نثري كه مي توان عنوان نثر((مرسل)) به آن اطلاق نمود))
نثر در زبان هاي اوستايي و فارسي باستان
دوران كهن شامل نثر هاي اوستا وفارسي باستان است. به گذشته يي بسيار دور پيوند دارد. ابن نديم نوشته است. ((نثر مكتوب قبل از پادشاهي گشتاسپ، … اندك بود، زيرا… در اين ادوار مهارتي در بسط كلام وبيان معاني با الفاظ فصيح نداشتند))
((چون گشتاسب شاه شد وزرد شت ظهور كرد وكتاب ((اوستا)) را آورد ، نثر نويسي رواج يافت ومردمان به آموختن خط و كتاب آغاز كردند ودر نثر مهارت یافتند))
((با از ميان رفتن اين كتب، علوم زيادي از ميان رفت … تا آنگاه كه روز گار ارد شير بابكان فرار رسيد. اوكسان به بلاد روم فرستاد واز كتبي كه از خزاين… بدان جا منتقل شده بود نسخه بر داشت و پس از فرزندش شاپوربه اين كار ادامه داد تا آنگاه كه جملگي آن كتب به پارسي بر گردانده شد وسپس انوشيروان به جمع تاليف آن كتب پرداخت)) با توجه به آنچه در پيرامون سبك نثر دراين دوره نوشته اند مي توان گفت: (( نثر از جهت تنوع در اساليب و اغراض، مراحلي از تطور وتكامل راپيموده است. در مورد كتيبه ها ، با توجه به اين نكته كه نثر معمولا در بيان اين گونه معاني روشي كاملا ساده دارد ونمودار جمال اسلوب نيست، مي توان چنين استنباط كرد كه در اين آثار ، نثر در بيان معني سبكي ساده و ((مرسل)) داشته و از نظرلفظ ، روشن ورسا واز لحاظ جمل كوتاه و موجز وتوام با تكرار بوده است.
اگر زبان هاي باستاني اوستايي يا فارسي هخامنشي، وهم چنين زبانهاي دوره ميانه (پهلوي اشكاني، پارتي مانوي، پهلوي ساساني) را پيشينه ديرين زبان فارسي كنوني (دري) بشماريم، با توجه به سنگ نبشته ها و آثار مكتوبي كه از دوردست تاريخ تا امروز بر جاي مانده، پيشينه نثر به حدود سه تا پنجهزار سال پيش مي رسد))
1. نثر زبان هاي باستاني:
1.1 نثر زبان اوستايي
زبان اوستايي… كه قدمت آن به درستي روشن نيست ولي بر جسته ترين اثر مكتوب آن كتاب ((اوستا)) است كه به خط الفبايي اوستايي ودر پنج بخش به نام هاي يسنا، یشتها ويسپرد، ونديداد، خرده اوستا نوشته شده و گذشته از بخش يسنا كه شامل سرود هاي گات ها و منظوم است ودر مراسم مذهبي و نيايش زرد شتبان خوانده مي شود، بقيه اين كتاب را مي توان نمونه هاي باستاني نثر اوستايي به شمار آورد.
1.2 نثر هاي فارسي هخامنشي :
اين نثرها به زبان فارسي باستان يا هخامنشي است كه زبان رايج… در دوران حكومت هخامنشيان است وبا خط ميخي نشانه يي، بر سنگ كوه ها حك شده و سنگ نبشته هاي آن دوران را تشكيل ميدهد.
نمونه مهم اين آثار عبارتنداز:
سنگ نبشته آريارمنه پدر جد داريوش بزرگ پادشاه هخامنشي.
سنگ نوشته ارد شير سوم.
سنگ نبشته بغستان مربوط به داريوش بزرگ بر صخره كوه بيستون كه داري پا نصد واژه به زبان فارسي باستان است.
سنگ نبشته خشايار شاه ، معروف به كتبيه ديو.
2. نثر دوره ميانه
1.2 نثر هاي دوره اشكاني :
آثار اين دوره را كه به زبان پهلوي يا پارتي اشكاني است بيشتر در كتيبه هايي كه از شاهان پيشين ساساني بر جاي مانده مي توان يافت، چنين به نظر مي رسد كه در آغاز حكومت ساسانيان ، هنوز زبان پهلوي اشكاني از رونق تمام باز نمانده و نمونه هاي آن در كتبيه هاي نخستين پادشاهان ساساني نمايان شده است، نمونه هاي اين سنگ نبشته ها عبارنتد از :
كتيبه كال چنگال نزديك بيرجند
كتيبه شاپور اول بر ديوار كمبه زرد شت ( نقش رستم).
كتيبه شاپور اول در حاجي آباد فارس.
بخش ديگر اين آثار كه در قرن هاي سوم و چهارم ميلادي پديد آمده، به زبان جديد تر پارتي موسوم به پارتي مانوي است مهمترين آن ها، كتيبه شاپوهرگان است.
2.2 . نثر دوره ساساني :
زبان پهلوي ساساني كه به پارسيك شهرت دارد زبان رايج در دوره ساسانيان است كه نمونه هاي آن در كتيبه ها و آثار مكتوب اين دوران مي توان يافت، آثاري كه به اين زبان بر سنگ نبشته ها بر جاي مانده عبارتنداز: كتيبه شاپور اول در (‌…زرد شت) ( نقش رستم) و(سر مشهد ونقش رجب وكتيبه نرسي) در پايكولي. ديگر آثار مكتوب به اين زبان به نام هاي زير است:
دينكرت، بند هشن، داتستان دينيك، ماديگان، هزار داتستان، ارداويراف نامه، مينوي خرد، نامه هاي منوچهر، پند نامه آذرباد و مار اسپندان ، زند (تفسير بعضي از اجزي اوستا) ، يادگار زريران، كارنامه اردشير بابكان، درخت آسوري، خسروقبادان وريتك، ماتيكان شترنگ.Ÿ
بقیه در آینده

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s