گریه بر فابریکه های ویران افغانستان – 11

شماره 250 چهارشنبه 6 عقرب 1394 / 28 اکتوبر 2015

17032011255
ب: صنعت مواد كيمياوي: ( پتروشيمي)
نخستين تفحص و استخراج نفت در افغانستان:
در ماه مي سال 1937 اولين امتياز تفحص و استخراج نفت را كه تمام ساحه كشور را احتوا مينمود و براي 75 سال مدار اعتبار بود به يك كمپني امريكايي موسوم به (American inland exploration CO.) اعطا نمود مطابق اين قرارداد حتي اين كمپني ميتوانست ساير منابع معدني كشور را نيز تجسس و در صورت بدست آوردن نتايج مطلوب باساس قرار داد هاي جداگانه به استخراج آن اقدام نمايد. كمپني مذكور موافقت نمود تا در پنج سال اول مبلغي معادل 330 هزار پوند سترلنگ و در سالهاي بعدي بيست فيصد از مفاد سالانه خودرا بحكومت افغانستان بپردازد. بهر صورت باساس اين قرار داد سه نفر جيولوجست امريكايي در سال 1937 فعاليت هاي اكتشافي شانرا آغاز نمودنداما در جريان يكسال حتي قبل از آنكه راپور ابتدايي در زمينه تكميل شود كمپني امريكايي فسخ قرارداد را اعلام داشت دليل عمده ارايه شده اين بود كه بنابر نبودن خطوط مواصلاتي و مشكلات در قسمت تمديد شبكه پايپ لاين به بحيره عرب وغيره امكانات بهره برداري ذخاير پترول افغانستان زياد مساعد نبوده و در مرحله اول سرمايه گذاري معادل 300 ميليون دالر را ايجاب مينمايد اما حقيقت امراين بود كه در مرحله اول در سال 1938 امكانات شعله ور شدن جنگ و آغاز منازعات در اروپا بيشتر شده ميرفت و بنابرآن امريكاييان در هراس بودند كه مبادا ذخاير پترول افغانستان نيز مورد حمله قرار گيرد.
در حال حاضر تقريبا تمام مواد نفتي مورد ضرورت در كشور از خارج وارد ميشود و اين مقدار با در نظر گرفتن افزايش سريع در قيمت و مصرف آن بصورت روز افزون در حال افزايش بوده همه ساله يكمقدار زياد اسعار كه از هفت تا ده ميليون دالر ميشود اين منظور بمصرف ميرسد. مصرف مواد نفتي كشور در سال 1354 به 270 هزار تن ميرسيد كه از آنجمله 261 هزار تن آن از خارج وارد و متباقي ده هزار تن آن نفت خام بوده و ازجمله توليدات داخلي بمصرف رسيده بود. بهر صورت از آنجاييكه نفت و گاز براي سالهاي متمادي در آينده نيز منبع مهم و غير قابل تعويض انرژي را تشكيل داده وحيثيت زير بناي اساسي را در تحولات اقتصادي و صنعتي كشور دارا ميباشدو ضمنا با درنظر داشت اين حقيقت كه قيمت مواد نفتي نيز مخصوصا در سالهاي اخير در بازارهاي جهاني به سرعت افزايش يافته است. بنابرآن با پيروي از پرنسيباتكا به خود در زمينه اينچنين مواد داراي اهميت فوق العاده ستراتيژيك و صرفه جويي در مصرف اسعار خارجي با استفاده از منابع داخلي و موجود انكشاف و توسعه سريع آن توجه جدي را ايجاب مينمايد.
تصفيه خانه كوچك:
اعمار يك تصفيه خانه كوچك نفت بظرفيت يكصد هزار تن با استفاده از منابع انگوت كه اندازه ذخاير نفتي آن بر دو ميليون بالغ گرديده و مطالعات آن در سالهاي 1970 و 1971 صورت گرفته بود در نظر گرفته شد. اما بعدا با كشف ذخايراق دريا كه اندازه مجموعي ذخاير قابل بهره برداري نفت كشور را به چهارميليون تن افزايش بخشيد . اين ظرفيت به دوصد هزار تن بالابرده شد كه با تكميل آن در نظر بود تا سالانه 13.2 هزار تن پترول، 54 هزار تن ديزل، 6.8 هزار تن تيل خاك، 106 هزار تن مازوت و 20 هزار تن قير بدست آيد.
اعمار تصفيه خانه به ظرفيت پنجصد هزار تن:
در اواخر سال 1356 به نسبت كشف سه ذخيره جديد (بازاركمي، قشقري و علي گل ) اعمار يك تصفيه خانه بظرفيت پنجصد هزار تن در سال در نظر گرفته شد و مطالعات در زمينه آغاز يافت . اين تصفيه خانه در جريان اولين پلان پنجساله جمهوري دموكراتيك افغانستان ( 1358- 1362) بكمك تخنيكي و فني اتحاد شوروي در ساحه جرقدق شبرغان احداث خواهد شد.
موسسه صنعتي روغنيات افغانستان:
موسسه صنعتي بنام روغنيات افغانستان نيز كه انواع مختلف روغنيات مورد استفاده در عراده جات ماشين را توليد مينمود ( 52 نوع مختلف شامل ده نوع روغنيات صنعتي و 42 نوع روغنيات موتري) مربوط بخش اين موسسه به سرمايه ابتدايي و مشترك ده ميليون افغاني در بخش سرمايه گذاري خصوصي در سال 1349 در كابل تاسيس گرديده و در سال 1351 شروع به فعاليت نمود كه باداشتن 11 نفر كارگر ( بدون مامورين اداري و عمله) در سال 1356 در حدود 37.2 هزار گيلن روغنيات را توليد نموده بود.
سرمايه اين فابريكه كه حدنهايي آن 36 ميليون افغاني در نظر گرفته شده بود در سال 1353 بر 26 ميليون افغاني بالغ ميگرديد و طوريكه گفته شد سرمايه گذاري مشترك افغاني و خارجي بوده 51 فيصد اسهام آن مربوط شركت ها و موسسات افغاني و 49 فيصد مربوط فابريكه فاركرپتروليم ايالات متحده و فابريكه توليد روغنيات كاسترول لندن ميباشد. البته بايد گفت كه از سرمايه مجموعي اين موسسه مبلغ 5718731 افغاني آن براي ساختن تعميرات و 10042796 افغاني كه در قسمت خريداري ماشين آلات مورد ضرورت بمصرف رسيده است.
توليدات سالانه آن 200 هزار گيلن روغنيات ميباشد. بنابر آن ميتوان گفت كه در سال 1356 از ظرفيت توليدي اين فابريكه تنها 18.6 فيصد استفاده بعمل آمده بود.
فابريكه كود كيمياوي مزارشريف:
فابريكه كود كيمياوي مزارشريف از بزرگترين تاسيسات صنعتي در افغانستان بوده و جز سرمايه گذاري هاي است كه در سكتور دولتي صورت گرفته است و در 21 كيلومتري غرب شهر مزارشريف موقعيت داشته در ساحه 300 جريب زمين اعمار گرديده است. سروي مقدماتي آن با مساعدت تخنيكي اتحاد شوروي در سال 1342 و امور ساختماني آن در اواخر سال 1345 و اوايل سال 1346 آغاز يافته و در نظر بود تا فعاليت توليدي آن در سال 1350آغاز يابد. اما به نسبت پاره مشكلات تخنيكي و مالي در نيمه اول سال 1353 به صورت امتحاني و از تاريخ 18 ميزان سال 1353 بصورت اساسي به توليد آغاز نمود و جمعا تا سال 1354 در حدود 42316 تن كود يوريا را توليد نمود. مصارف مجموعي اين موسسه صنعتي به 2.4 ميليارد افغاني بالغ ميگرديد كه از آنجمله 727.1 ميليون افغاني آن در دوره پلان دوم 1187.5 ميليون افغاني آن در جريان پلان سوم و 487 ميليون باقيمانده آن در سالهاي بعدي بمصرف رسيد و در سالهاي بين 1346 و 1350 فعاليت تجربوي بعضي از دستگاه هاي ترميم و ميخانيكي آن بشمول يك توربين برق حرارتي بظرفيت 12 هزار كيلوات بفعاليت آغاز نمود . ظرفيت توليدي فابريكه كه از دو شعبه اساسي توليد كارباميد وامونياك تشكيل گرديده است . عبارت از 71 هزار تن امونياك ميباشد كه از آن 105 هزارتن كود كيمياوي يوريا بدست مي آيد. علاوه بر آن اين مركز صنعتي ظرفيت توليد 70 ميليون كيلوات برق، 3000 بوتل نايتروجن، چهار هزار بوتل آكسيجن و 1.2 هزار بوتل امونيا را در سال دارا ميباشد. عايدات پولي فابريكه با فعاليت كامل آن سالانه به 735 ميليون افغاني از مدارك كود و 293 ميليون افغاني از مدارك برق بالغ ميگرديد. گاز طبيعي مورد ضرورت از 88.5 كيلومتري فابريكه در شبرغان توسط پايپلاين بقطر 22.5 سانتي متر و با فشار 55 تا 70 اتموسفير به فابريكه انتقال داده ميشود. مصارف گاز در هر دو فابريكه ( كود و برق) سالانه بر 186 ميليون متر مكعب بالغ ميگرديد. از آنجمله مصارف گاز در فابريكه كود به تنهايي سالانه به 62.5 ميليون متر مكعب ميرسيد. همچنان است مصرف بخار اين فابريكه كه في ساعت به 69 تن ميرسيد. آب مورد ضرورت فابريكه كه روزانه در حدود 1260 متر مكعب ميباشد . توسط دوواترپمپ از درياي بلخ بدست آمده و بعد از تصفيه به فابريكه انتقال داده ميشود. البته ناگفته نبايد گذاشت كه در فابريكه كود، عناصر مهم واساسي كه يوريا را تشكيل ميدهند كاربن و هايدورجن است كه از گاز ميتان (CH4) بدست مي آيد نايتروجن و آكسيجن از هواي آزاد در اثر تجزيه بدست آمده و اين عناصر در اثر تركيب و تعاملات كيمياوي به يوريا تبديل ميشوند. تعداد كارگران اين فابريكه در سال 1353 بر علاوه 301 نفر متخصص خارجي و 40 نفر انجنير افغاني بصورت مجموعي به 4151 نفر ميرسيد در سال 1356 تعداد مجموعي كارگران فابريكه بدون مامورين اداري به 2620 نفر و در مقابل توليدات به 99.6 هزار تن افزايش يافته و باين ترتيب از 94.9 فيصد ظرفيت توليدي آن استفاده بعمل آمد .Ÿ
بقيه در آينده

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s