سوال : آیا هنر و سیاست جایی به هم می رسند؟احمد شاملو : بله ! یک جایی به هم می رسند ، متاسفانه بر سر نعش یکدیگر.

Pey Man

 

شاعر ستیز ( 1 )

.

سوال : آیا هنر و سیاست جایی به هم می رسند؟

احمد شاملو : بله ! یک جایی به هم می رسند ، متاسفانه بر سر نعش یکدیگر.

.

هرگاه از او در باره سیاست یا شعر سیاسی پرسیده اند ، اظهار نظری تند کرده و از این که اشعارش را سیاسی بدانند گلایه کرده است .گفته که شعرهایش اجتماعی و در ستایش انسان است و نه سیاسی . چرا که سیاست در ذاتش جز رذالت و پدرسوختگی و فریب و دروغ و چاخان و تبلیغات و این حرفها چیزی نیست و سیاستمداران مظاهر فریب و دروغ اند. آنکه انسانیت را پیامی می آورد شاعر است .

.

این داوری در باره ی سیاست متعلق به شاعری است که دفتر شعرهایش پر از مفاهیم و تصویرهایی است در ستایش مبارزه ، ستیز ، اعتراض ، و نه گفتن . نه گفتن به حکومت . نام یک دفتر شعرش دشنه در دیس است و نام دیگری آیدا : درخت و خنجر و خاطره .

آن قدر که او از مشت ، گلوله ، سلاح و خنجر و مرگ و خون و اعدام سروده ، کمتر شاعری به پای او می رسد ….

خلیل ملکی در خاطراتش در باره ی جوانان دهه ی بیست می گوید : بسیاری از جوانان پر شور و شر نمی دانستند که فاشیست هستند یا کمونیست . اما یک چیز را محقق و مسلم می دانستند و آن این بود که همه چیز باید تغییر کند .

احمد شاملو مصداق بارز همین جوانان پر شور و شری بود که ملکی توصیفشان کرده بود .

شاملو جوانی که در بیست سالگی به دلیل هواداری از فاشیسم و آلمان نازی و در سی سالگی به دلیل هواداری از کمونیسم و حزب توده گرفتار زندان شد و خیلی زود از حزب توده نیز برید . ماجرای اولین بازداشت او به روزهایی بر می گشت که ایران در اشغال متفقین بود و او گرایش هایی به دشمن متفقین ، به آلمان نازی پیدا کرد و به علت مشارکتش در فعالیت هایی علیه حضور متفقین در شمال ایران دستگیر و به زندان ارتش سرخ در رشت اشغالی منتقل شد .اسناد متفقین از اشغال ایران این را نشان می دهد که شاملو بی گناه بوده و نقشی در تشکیلات ضد متفقین نداشته ، اما خودش در گفت و گویی اشاره کرده که گرایشش به آلمان نازی از سر نا آگاهی بوده و نه چیزی بیشتر از این ….

هر چه بود رهایی از زندان متفقین پایان سیاست ورزی شاملوی جوان نبود . یک سال بعد از آزادی از زندان متفقین ، سال 1324 ، شاملو به دلیل شغل نظامی پدرش به ارومیه مهاجرت کرد ، درست در زمانی که فرقه ی دموکرات به پشتیبانی ارتش سرخ در پی بسط قدرت در آذربایجان بود . فداییان فرقه در ارومیه به خانه ی شاملو ریختند تا پدرش را که نظامی بود و فرزندش را که او بود ، اعدام کنند . با چنین تجربه ای عجیب نبود که شاملو ی جوان در آن دوره ، بر خلاف تبلیغات حزب توده مخالف فرقه باشد و با نگاهی ملی گرایانه در ستایش سرتیپ زنگنه ، فرمانده تیپ ارومیه ، در برابر فرقه شعری بسراید در دفتر شعری به نام » آهنگ های فراموش شده » که در سال 1326 منتشر کرد …

به قول بابک احمدی : وقتی پیکاسو روی کارت عضویتش در حزب کمونیست فرانسه مشتی گره کرده می کشید و می نوشت : زنده باد استالین ، چه توقعی از جوانان کم تجربه ای چون شاملو داریم ؟

شاملوی جوان پس از آشنایی با مرتضی کیوان ، به چپ گروید ، آن هم از نوع توده ای و استالینی اش . دفتر شعری در سال 1330 منتشر کرد چونان یک بیانیه سیاسی و اسم آنرا هم » قطع نامه » گذاشت .اگر سرتیپ زنگنه قهرمان دفتر قبلی شعر او بود ، حالا این تقی ارانی و » شن چو » رفیق گمنام کره ای شاملو در نبرد با امپریالیست ها بودند که قهرمان سروده های او شدند…..

.

منبع : اندیشه پویا – شماره 55

پ . ن :

1- در این شماره اندیشه پویا به مناسبت تولد شاملو صفحاتی از این نشریه به شاملو پرداخته ( البته با نگاهی دیگر که مورد پسند شاملو دوستان نخواهد بود ) واحتمالا مواردی از آنها برای خواننده تازگی خواهند داشت .

2 – دفتر شعر : آهنگ های فراموش شده ، تنها دفتری است که شاملو در آن از ایران سروده و بعد از آن طبق تلقینات کمونیسم ، جهان وطنی شده و دیگر نامی از ایران در اشعارش نبرده . شاملو از دفتر شعر آهنگ های فراموش شده متنفر بود و گفته که باید آنرا آتش زد .

نظر شما در مورد این نوشته چیست؟

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی یکی از نمادها کلیک کنید:

نماد WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

درحال اتصال به %s