نخستین کتابهای چاپی پارسی

شماره 113/ چهارشنبه 9 حوت 1391/ 27 فبروری 2013

تتبع ونگارش : داودسیاووش

به نوشته ي ناصر الدين پروين نخستين كتابي كه به زبان پارسي چاپ شده به خط راشي (عبري فارسي) در سال 953 ق (1549 م) در اسلامبول بود. به سال 1049 ق (1639 م) همزمان سه كتاب پارسي در شهر ليدن هالند به چاپ رسيد، اين كتابها را نخستين كتابهاي پارسي با خط پارسي و چاپخانه ي آنرا نخستين چاپخانه ي پارسي جهان ميدانند. اين كتابها آيينه ي حق نما، داستان مسيح و داستان سان پترو نام داشتند، در سال 1644 م كتاب مثال هاي زبان پارسي در شهر ليدن به چاپ رسيد. به سال 1155 ق (1742 م) كتاب لسان العجم معروف به فرهنگ شعوري كه فرهنگ پارسي تركي بود در اسلامبول چاپ شد. همه ي كتابهاي نامبرده با چاپ حروفي (سربي يا چوبي) بودند.

پروين مي نويسد در زمان حضور بريتانيا در هند زبان رسمي و فرهنگي هند هنوز پارسي بود كمپني هند شرقي و مقامهاي انگليسي براي آگاهي مردم از قانون ها، آيين نامه ها و فرمان هاي حكومتي ناگزير بودند از زبان پارسي استفاده كنند. نخستين پيامد اين احتياج چاپ مجموعه ي مقررات مربوط به كمپني هند شرقي بود كه به سال 1774 م به دو زبان پارسي و انگليسي در لندن به چاپ رسيد، اما دوري راه و لزوم تجديد چاپ مطالب مورد نياز (هستينگز) را بر آن داشت كه چاپخانه را در مقر فرماندهي خود در كلكته تأسيس كند. نخستين محصول اين چاپخانه كتاب لغت پارسي انگليسي بود كه به سال 1780 از چاپ بر آمد. اين چاپخانه مجموعه قوانين ديوان عدالت كمپني و انشأي هركرن را به زبان پارسي همراه با ترجمه ي انگليسي آن چاپ ميكرد.

بعضي ها انشأي هركرن را نختسين كتاب پارسي چاپ هند ميدانند اما پروين آنرا سومين كتاب ميخواند. به نوشته ي پروين از سال 1195 ق (1780 م) تا سال 1223 ق (1817 م) كه نخستين كتاب پارسي در ايران به چاپ رسيد 55 عنوان كتاب پارسي در هند و نزديك به 25 عنوان كتاب پارسي در اروپا به چاپ رسيده بود. مركز عمده ي چاپخانه هاي هند كه تعداد آنها به هشت چاپخانه مي رسيد در كلكته بود، شيوه ي چاپ سربي به كار مي رفت و كتابهايي كه در اين چاپخانه ها به چاپ مي رسيد، در اين سي و هفت سال اكثراً ادبي و بخصوص آثار كلاسيك زبان دري و پس از آن كتابهاي مربوط به قانون ها، آيين نامه ها و غيره بودند.Ÿ
بقيه در آينده

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: